موسسه مطالعات ایران اوراسیا - آخرين عناوين آسیای مرکزی http://www.iras.ir/fa/china Sun, 08 Dec 2019 08:49:41 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal02/ch01_newsfeed_logo.gif تهیه شده توسط موسسه مطالعات ایران اوراسیا http://www.iras.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام موسسه مطالعات ایران اوراسیا آزاد است. Sun, 08 Dec 2019 08:49:41 GMT آسیای مرکزی 60 دومین نشست مشورتی رهبران آسیای مرکزی در تاشکند و دورنمای تشکیل یک سازمان منطقه ای مستقل http://www.iras.ir/fa/doc/article/3872/دومین-نشست-مشورتی-رهبران-آسیای-مرکزی-تاشکند-دورنمای-تشکیل-یک-سازمان-منطقه-مستقل ایده برگزاری «نشست مشورتی رهبران آسیای مرکزی» از سوی شوکت میرضیایف، رئیس جمهور ازبکستان در سال 2017 مطرح شد و متعاقب آن، نخستین نشست مشورتی سران در آستانه قزاقستان در ١٨ مارس ٢٠١٨ (اسفند 1396) و دومین «نشست مشورتی رهبران آسیای مرکزی» نیز در تاشکند ازبکستان در 29 نوامبر 2019 (8 آذر 1398) برگزار شد و قرار است نشست سوم در سال 2020 در قرقیزستان برگزار شود. این تحولات به موازات ارائه طرح هایی مانند تشکیل «مجمع سرمایه‌گذاری آسیای مرکزی»، برگزاری «نشست سالانه روسای اتاق‌های بازرگانی و صنایع آسیای مرکزی»، تصویب «ضوابط برگزاری نشست‌های مشورتی رهبران آسیای مرکزی» در نشست تاشکند، دیدار روسای جمهور پنج کشور منطقه در حاشیه نشست مقامات کشورهای مؤسس بنیاد بین المللی نجات دریاچه آرال در ترکمنستان (2018)، دیدارهای مشترک و دوره ای وزیران امور خارجه پنج کشور آسیای مرکزی، مشارکت پنج کشور منطقه و افغانستان در برنامه «ایجاد مشارکت منطقه ای در افغانستان و آسیای مرکزی» که با حمایت سازمان ملل متحد شکل گرفت و نیز شکل گیری چهار مکانیسم جداگانه 1+5 بین پنج کشور آسیای مرکزی با ایالات متحده آمریکا، ژاپن، هند و اتحادیه اروپا به روشنی گویای تمایل و اراده سیاسی کشورهای منطقه برای ایجاد یک رویکرد مستقل و یکپارچه در سطح آسیای مرکزی است که متعاقب درگذشت ناگهانی اسلام کریم اف در سپتامبر 2016 و به قدرت رسیدن شوکت میرضیایف و کاهش شکاف های درون منطقه ای شکل گرفته است. هرچند به نظر می رسد کشورهای منطقه در مقطع کنونی به دلیل عدم ایجاد حساسیت در قدرت های پیرامونی به ویژه چین و روسیه تا کنون از طرح رسمی و آشکار تشکیل یک سازمان منطقه ای جدید در آسیای مرکزی خودداری می کنند، اما شواهد و قرائن گویای این واقعیت است که با استمرار نشست¬های سران پنج کشور منطقه می توان در آینده ای نزدیک انتظار شکل گیری یک سازمان منطقه ای مستقل و بومی با مشارکت پنج کشور آسیای مرکزی و بدون مشارکت و عضویت چین و روسیه را داشت که در صورت تحقق این ایده، تحولی مهم در فرایند منطقه گرایی در فضای اوراسیای مرکزی ایجاد خواهد شد. در یادداشت تحلیلی پیش رو کوشش خواهد شد با مطالعه و بررسی موارد یاد شده، درک بهتری از این تحول مهم در عرصه همکاری منطقه ای در یکی از مناطق مهم پیرامونی ایران حاصل شود. ]]> آسیای مرکزی Tue, 03 Dec 2019 13:05:02 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3872/دومین-نشست-مشورتی-رهبران-آسیای-مرکزی-تاشکند-دورنمای-تشکیل-یک-سازمان-منطقه-مستقل فهم روابط ایران و ترکمنستان از منظر ارزش‌های ترکمنی http://www.iras.ir/fa/doc/interview/3871/فهم-روابط-ایران-ترکمنستان-منظر-ارزش-های-ترکمنی مبادلات محدود ایران و ترکمنستان جوابگوی نیازهای مطالعاتی، واقعیات تاریخی، وسعت و ابعاد اشتراکات بین دو کشور نمی­‌باشد. بلکه می­‌باید زمینه­‌های بیشتری جهت حضور اندیشمندان دو کشور در همایش­‌ها و مطالعات طولانی­‌تر فی­‌مابین مهیا گردد. باید اذعان نمود که برخی از ابعاد تفاهم­‌نامه فرهنگی و آموزشی بین دو کشور هنوز اجرایی نشده است و لازم است از ظرفیت­‌های معاهدات فی­‌مابین به­ طور کامل استفاده شود. به نظر می‌رسد در شرایط سخت تحریم ایران توسط آمریکا، دستگاه دیپلماسی و بالتبع بخش بازرگانی ما باید فعال­تر ورود نماید تا از ظرفیت­‌های حداکثری کشورهای همسایه از جمله ترکمنستان بهره مند گردد. ]]> آسیای مرکزی Mon, 25 Nov 2019 10:23:17 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/interview/3871/فهم-روابط-ایران-ترکمنستان-منظر-ارزش-های-ترکمنی حوزه های تحول در سیاست خارجی ازبکستان در دوره شوکت میرضیایف http://www.iras.ir/fa/doc/article/3865/حوزه-های-تحول-سیاست-خارجی-ازبکستان-دوره-شوکت-میرضیایف سه سال از مرگ ناگهانی اسلام کریم اف در سپتامبر 2016 (شهریور 1395) می گذرد و با به قدرت رسیدن شوکت میرضیایف، جامعه ازبکستان در عرصه های داخلی و خارجی، تحولات شایان توجهی را تجربه کرده است. در عرصه سیاست خارجی، ازبکستانِ دوره میرضیایف با اتخاذ سیاست درهای باز، تنش زدایی و باثبات از رویکردهای امنیتی محور، تنش زا و سیونسی و بی ثبات دورانِ اسلام کریم فاصله معناداری گرفته است. این امر در رابطه با سه کشور تاجیکستان، قزاقستان و قرقیزستان در آسیای مرکزی، افغانستان و ترکیه در سطح منطقه ای و آمریکا و فرانسه در عرصه بین المللی بیشتر از سایر بازیگران شایان توجه بوده است. دیدار تاریخی میرضیایف از تاجیکستان در 9 مارس 2018 و سفر امام علی رحمان به تاشکند در 17 اوت 2018 که نخستین دیدار رسمی رئیس جمهور تاجیکستان از ازبکستان پس از 17 سال به شمار می رفت، سفر میرضیایف به بیشکک در سپتامبر 2017 که نخستین سفر رئیس جمهور ازبکستان به قرقیزستان پس از 17 سال بود، اطلاق سال 2018 به عنوان «سال ازبکستان» از سوی نورسلطان نظربایف در دیدار با شوکت میرضیایف در شهر سمرقند، نقش و حضور فعال ازبکستان در مذاکرات با طالبان که این کشور را در کنار آمریکا، روسیه، چین و قطر به یکی از طرف های اصلی مذاکره با طالبان تبدیل کرده است، سفر رسمی شوکت میرضیایف به آمریکا در ١٥ می ٢٠١٨ و دیدار با دونالد ترامپ (پس از گذشت 16 سال از دیدار اسلام کریم اف و جرج بوش پسر) و سفر میرضیایف به فرانسه در 15 اکتبر 2018 که به انعقاد قرارادهای متعدد اقتصادی از جمله لغو ویزای سفر شهروندان فرانسوی به ازبکستان منجر شد و انتخاب یک آلمانی (کارستِن هِنیز) به سمت معاونت وزارت توسعه نوآورانه جمهوری ازبکستان که تصور آن هم در نظام بسته و امنیتی دوران کریم اف دشوار بود، به روشنی گویای تحولات جدیدی است که در سیاست خارجی ازبکستان پس از به قدرت رسیدن شوکت میرضیایف روی داده است و این تحولات تنها در لفظ و بر روی کاغذ باقی نمانده و در حوزه های مختلف جنبه عملی و عملیاتی به خود گرفته است. در چنین شرایطی، دیدار متقابل روسای جمهور ایران و ازبکستان در تهران و تاشکند که بیش از دو دهه از آن می گذرد، از جمله ضرورت هایی است که در شرایط کنونی باید به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد. با توجه به تحرکات دیپلماتیک رقبای منطقه ای ایران از جمله ترکیه و نیز اروپا و آمریکا در توسعه مناسبات با دولت ازبکستان، تاخیر بیشتر در این زمینه به مصلحت سیاست خارجی و منافع ملی کشورمان نخواهد بود. ]]> آسیای مرکزی Sat, 14 Sep 2019 07:30:17 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3865/حوزه-های-تحول-سیاست-خارجی-ازبکستان-دوره-شوکت-میرضیایف فراز و فرود سیاسی آلماس بیک آتامبایف در عرصه سیاسی قرقیزستان http://www.iras.ir/fa/doc/article/3855/فراز-فرود-سیاسی-آلماس-بیک-آتامبایف-عرصه-قرقیزستان «من از همه برای روی کارآوردن این شخص به قدرت، عذرخواهی می کنم». آلماس بیک آتامبایف، رئیس جمهور سابق قرقیزستان با گفتن این جمله در 17 مارس 2018 ، انتقاد از سارانبای ژئنبیک اف، رئیس جمهور کنونی قرقیزستان را که نخست وزیر سابق او نیز بود را به گونه ای علنی ساخت که به فاصله کمتر از یک سال، منجر به لغو مصونیت قضایی، درگیری و بازداشت او شد و بدین ترتیب، سناریوی روسای جمهور سابق قرقیزستان یعنی عسگرآقایف (17 اکتبر 1990 تا 24 مارس 2005) و قربان بیک باقی اف (25 مارس 2005 تا 15 آوریل 2010) بار دیگر تکرار شد. به نظر می رسد شکاف سنتی شمال- جنوب در قرقیزستان که در دوره ریاست جمهوری آلماس بیک آتامبایف تا حدودی کاهش پیدا کرده بود، در دوره ریاست جمهوری سارانبای ژئنبیک اف مجدداً سرباز کرده است. آلماس بيک آتامبا‌یفِ متولد منطقه «چوی» در شمال قرقیزستان که در انتخابات ۱۵ اکتبر ۲۰۱۷ ( ۲۳ مهر ۱۳۹۶) از یک جنوبی یعنی سارانبای ژئنبیک افِ متولد منطقه «بی میرزا» (ایمنی تِلمانا» در اوشِ قرقیزستان در عرصه انتخابات ریاست جمهوری حمایت سیاسی و معنوی گسترده ای کرده بود، امروز توسط همان کاندیدای مورد حمایت خود تحت بازداشت قرار گرفته است. طرح متقابل اتهام فساد، دو متحدِ دیروز را به دشمنِ امروز تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، روس ها درصدد مدیریت تحولات قرقیزستان برآمده اند تا با اتخاذ یک راه میانه، هم متحد سابق خود (آتمابایف) را راضی نگه دارند و هم مطالبات و نگرانی های متحد کنونی خود (سارانبای ژئنبیک اف) را برطرف نمایند تا قرقیزستان به عنوان متحد نزدیک روسیه و عضو پیمان امنیت دسته جمعی، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا دستخوش بی ثباتی مجدد نشود که در این صورت، به قدرت رسیدن مجدد غرب گرایان چندان دور از ذهن نخواهد بود. ]]> آسیای مرکزی Sun, 18 Aug 2019 13:57:34 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3855/فراز-فرود-سیاسی-آلماس-بیک-آتامبایف-عرصه-قرقیزستان جای خالی ایران در الگوی ١+ ٥ در آسیای مرکزی http://www.iras.ir/fa/doc/article/3853/جای-خالی-ایران-الگوی-١-٥-آسیای-مرکزی ترکیب 1+5 در ادبیات سیاسی سال های اخیر بیش از هر چیز تداعی کننده ترکیب پنج کشور عضو دائم شورای امنیت به اضافه آلمان در روند مذاکرات هسته ای با ایران بود. اما طی دو سال اخیر اخیر ترکیب 1+5 کاربرد دیگری نیز یافت و برای اطلاق به همکاری های پنج کشور منطقه آسیای مرکزی با اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا، ژاپن و هند نیز مورد استفاده قرار گرفته است. سفر اخیر فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به آسیای مرکزی (16 تیر 1398) و دیدار با وزیران خارجه پنج کشور آسیای مرکزی در بیشکک قرقیزستان، بار دیگر اراده سیاسی بازیگران این منطقه را در اجرای الگوی 1+5 به نمایش گذاشت. این تحولات ایجاب می کند که دیپلماسی کلان ایران در سطح آسیای مرکزی، «رویکرد متوازن در عرصه دیپلماسی» را به صورت جدی تری مورد توجه قرار دهد و زمینه را برای سفر هم زمان وزیر امور خارجه و رئیس جمهور ایران به پنج کشور آسیای مرکزی فراهم نماید. ایران تجربه این رویکرد را دارد و تجربه سفر مرحوم هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت ایران به چهار کشور آسیای مرکزی، یعنی قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و ترکمنستان در سال 1373 می تواند بار دیگر تکرار و نهادینه شود. به ویژه آن که در محیط تحول یافته کنونی آسیای مرکزی که وارد مرحله جدیدی از غیرامنیتی سازی و تنش زدایی به ویژه در روابط ازبکستان و تاجیکستان شده است، اجلاس های متعددی بین رهبران و مقامات پنج کشور منطقه در دو سال اخیر برگزار شده است که بستر و فضای مناسبی را برای شکل دهی به الگوی 1+5 بین ایران و منطقه آسیای مرکزی فراهم نموده است. ]]> آسیای مرکزی Mon, 05 Aug 2019 13:21:26 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3853/جای-خالی-ایران-الگوی-١-٥-آسیای-مرکزی ایران و تاجیکستان آغاز دور جدید تحول در مناسبات دوستانه http://www.iras.ir/fa/doc/note/3850/ایران-تاجیکستان-آغاز-دور-جدید-تحول-مناسبات-دوستانه پس از امضاء یاداشت تفاهم بین ایران و تاجیکستان که در جریان سفر "سراج الدین مهرالدین" وزیر امورخارجه تاجیکستان به تهران در یازدهم خرداد 1398 امضاء شد ، گشایش قابل توجه ای در مناسبات سرد دو کشور دوست و برادر پس از حدود چهار سال بوجود آمد. در نوشته پیش رو به بررسی و تحلیل ابعاد این تحول بویژه بعد از دیدار آقای روحانی رئیس جمهوری ایران از دوشنبه پایتخت تاجیکستان و شرکت در اجلاس سران کشورهای عضو سیکا پرداخته شده است . به نظر می رسد همه چیز برای آغاز دور جدیدی در روابط تهران و دوشنبه فراهم شده است. به شرط آنکه ملزومات لازم برای تثبیت و گسترش همکاری ها بین دو کشور فراهم شود . تلاش شده است به سرفصل مهم ترین راهکارها در این زمینه توجه شود. ]]> آسیای مرکزی Sat, 13 Jul 2019 15:21:20 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/note/3850/ایران-تاجیکستان-آغاز-دور-جدید-تحول-مناسبات-دوستانه بازدید هیئت ارمنی از ایراس http://www.iras.ir/fa/doc/news/3842/بازدید-هیئت-ارمنی-ایراس ]]> آسیای مرکزی Thu, 20 Jun 2019 07:14:49 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/news/3842/بازدید-هیئت-ارمنی-ایراس روابط ایران و ترکمنستان؛ متن «ظریف» در میان حواشی سخت http://www.iras.ir/fa/doc/note/3832/روابط-ایران-ترکمنستان-متن-ظریف-میان-حواشی-سخت روابط ایران و ترکمنستان، در عین سادگی، پیچیده است. اما این پیچیدگی، در عین حال، تأثیرپذیری بسیار بالایی را از ابتکار کارگزاران سیاست خارجی دو کشور به ویژه ایران نشان داده است. به عبارت دیگر، آنچه از روابط بین دو کشور تا به امروز قابل استنباط است، فرازهای بسیار و فرودهای گاه و بی گاهی است که در بستری از ظرفیت های ژئوپلیتیک مکمل، قرابت های فرهنگی، پیشینه تاریخی ناگسستنی و روابط اقتصادی از یک سو و موانعی ناشی از سوء ادراک کارگزاران و تمایلات متقاطع در برخی از حوزه ها از سوی دیگر، محقق شده است. ]]> آسیای مرکزی Fri, 17 May 2019 19:20:00 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/note/3832/روابط-ایران-ترکمنستان-متن-ظریف-میان-حواشی-سخت فعالیت های بنیاد سوروس در جمهوری قرقیزستان http://www.iras.ir/fa/doc/article/3831/فعالیت-های-بنیاد-سوروس-جمهوری-قرقیزستان بنیاد "سوروس - قرقیزستان"- بنیاد بین المللی غیر دولتی است که بر اساس آنچه در سایت رسمی خود اعلام نموده ؛ هدفش تلاش برای ایجاد شرایط بمنظور شکل گیری جامعه باز در قرقیزستان می باشد و در همین راستا در طول 26 سال حضور و فعالیت در این منطقه از آسیای مرکزی؛ از توسعه نهادها و موسسات اجتماعی و ایده ها و ابتکارات در همه زمینه های زندگی جامعه حمایت نموده است. ]]> آسیای مرکزی Wed, 15 May 2019 10:38:56 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3831/فعالیت-های-بنیاد-سوروس-جمهوری-قرقیزستان جانشین‌ها، نه نامزدها. ویژگی‌های بحث ها در مورد انتخاب رؤسای جمهور در آسیای مرکزی http://www.iras.ir/fa/doc/article/3830/جانشین-ها-نه-نامزدها-ویژگی-های-بحث-مورد-انتخاب-رؤسای-جمهور-آسیای-مرکزی در آسیای میانه، جایی که رهبران از زمان شوروی همچنان در قدرت هستند، انتخاب مجدد آن‌ها، پدیده‌ای رایج است. بااین‌حال، در سال‌های اخیر، مسئله دیگری در این کشورها مورد بحث قرارگرفته است. همانند قزاقستان، تاجیکستان و ترکمنستان نیز توجه ویژه ای به «نامزد اصلی» و هم به وضعیت جانشینان احتمالی می شود. ]]> آسیای مرکزی Sun, 05 May 2019 20:08:47 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/article/3830/جانشین-ها-نه-نامزدها-ویژگی-های-بحث-مورد-انتخاب-رؤسای-جمهور-آسیای-مرکزی