موسسه مطالعات ایران اوراسیا - پربيننده ترين عناوين سیاست خارجی :: نسخه کامل http://www.iras.ir/fa/defense-and-security Wed, 22 Nov 2017 05:11:18 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal02/ch01_newsfeed_logo.gif تهیه شده توسط موسسه مطالعات ایران اوراسیا http://www.iras.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام موسسه مطالعات ایران اوراسیا آزاد است. Wed, 22 Nov 2017 05:11:18 GMT سیاست خارجی 60 دیدار اردوغان و پوتین در سوچی؛ دیدارها هر چه بیشتر باشد، بهتر است http://www.iras.ir/fa/doc/note/3426/دیدار-اردوغان-پوتین-سوچی-دیدارها-بیشتر-باشد-بهتر سال 2017 برای جلسات رهبران ترکیه و روسیه سال بسیار پربار و شلوغی بود. گمان نمی‌رود که این امرچندان تعجب‌آور باشد. پس از بحران روبه افزایش در روابط دوجانبه ترکیه و روسیه که از نوامبر 2015 آغاز شد و به دنبال آن پیدایش رکود در سطح همکاری‌های آنها، آنکارا و مسکو از اواسط 2016 تصمیم به برقراری مجدد گفت و گو گرفتند. بدیهی است از جمله دلایلی که دولت روسیه را وادار به ازسرگیری و احیای روابط با ترکیه کرد، اشراف و آگاهی به این واقعیت بود که آنکارا با خارج شدن از مکانیسم گفتگوهای دوجانبه، می‌تواند به طور جدی به ابتکارات منطقه‌ای دیپلماسی روسیه آسیب بزند. در عین حال، هر دو رهبر این نکته را درک می‌کنند که در شرایط امروز ثبات و قابل پیش‌بینی‌بودن در روابط مهم‌تر از همیشه است. دیدار 13 نوامبر (2017) پوتین و اردوغان در سوچی به خصوص باید از این منظر مورد بررسی قرار گیرد.   بر اساس آنچه از نتایج حاصل از دیدار رهبران دو کشور مشخص شد، طرفین موفق شدند به شرایط تجارت دوجانبه پیش از بحران دست یابند: تحریم‌هایی که از تاریخ 1 ژانویه 2016 بر کالاهای ترکیه اعمال شده بود، دیگر لغو شد. به نظر می‌رسد، یک استثنا وجود دارد و واردات گوجه‌فرنگی‌های ترکیه به روسیه تا پایان سال محدود به 50 تن خواهد بود. البته لغو تحریم‌های روسیه در مورد محصولات کشاورزی مهم ترکیه به صورت مرحله‌ای اتفاق افتاد که این امر نه تنها با منافع تولیدکنندگان روسیه، بلکه همچنین با ماهیت واکنش رهبران ترکیه مرتبط بود.   طرفین در مورد سرنوشت پروژه‌های مهم اقتصادی برای هر دو کشور هم بحث و گفتگو کردند. همانطور که ماجرای آخرین بحران مناسبات روسیه و ترکیه ثابت کرد، موضوع احداث نیروگاه اتمی «آککویا» و خط لوله «جریان ترکی» در بستر دریای سیاه با کمترین آسیب‌پذیری مواجه بود. در مورد نیروگاه اتمی، ترکیه که علاقمند به دریافت فناوری انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز از روسیه بود، مزیت عملی ویژه‌ای در دگرگونی و تحول پروژه نیروگاه هسته‌ای به عنصری برای چانه‌زنی با روسیه در بحبوحه بحران دیپلماتیک نمی‌دید. این موضوع همچنین به ساخت نخستین شاخه خط لوله «جریان ترکی» نیز مربوط می‌شود، زیرا اجرای این پروژه سهم قابل توجهی در بهبود مواضع سیاسی ترکیه در منطقه خواهد داشت.          در جریان این دیدار موضوع همکاری سیاسی–نظامی بین آنکارا و مسکو از اهمیت بسیار ویژه‌ای برخوردار بود. هنوز هم برای بسیاری، سوالاتی در مورد شرایط واقعی تحویل اس400 روسی به ترکیه وجود دارد: منابع رسمی ترکیه و روسیه به کرات اظهارات متناقضی را در این باره اعلام کرده‌اند. نشست اخیر ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان نیز این موضوع را روشن نکرد. ظاهرا، طرفین علاقمندند موضوع تحویل این سامانه برای مدت زمانی طولانی در دستور کار پایتخت‌های منطقه باقی بماند.   در مورد روسیه، روشن است که مباحث طرح‌های تحویل سامانه‌های سی400 نه تنها اثر مثبتی بر تصویر محصولات صنایع دفاعی داخلی روسیه می‌گذارد، بلکه همچنین ناکارآمدی تحریم‌های ایالات متحده را که بر تعدادی از شرکت‌های استراتژیک روسیه تحمیل شده، نشان می‌دهد. برای ترکیه هم، صحبت‌های مربوط به عرضه حتمی و سریع سامانه‌های دفاع هوایی مدرن روسیه، بخشی از تلاش آنکارا برای نشان دادن استقلال آن از شرکای غربی خوداست.   در نهایت، همکاری سیاسی روسیه و ترکیه در خاورمیانه شاید عامل مهمی در توسعه گفتگوی دوجانبه باشد. طبق ارزیابی ناظران بخش عمده‌ای از دیدار سوچی به موضوع سوریه اختصاص داده شده بود. ترکیب هیئت ترکیه، متشکل از خلوصی آکار، رئیس ستاد ارتش ترکیه، بن‌علی ییلدیریم نخست وزیر، هاکان فیدان رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه و مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه، نشان می‌‌دهد که موضوع نظامی-سیاسی دستور کار اصلی این دیدار بوده است. رویدادهای اخیر در سوریه که ترکیه در آن مجموعه‌ای از منافع حیاتی دارد، آنکارا را ناگزیر به یافتن فرصتی برای اثرگذاری بر فرایندهایی که هم به طور غیرمستقیم در داخل این کشور دستخوش جنگ داخلی و هم در عرصه دیپلماتیک بین المللی روی می‌دهند، کرده است.   نخست آنکه، برای ترکیه آینده روابط بین ایالات متحده و کردهای سوریه، که تحت هدایت حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) اقدام می‌کنند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.آنکارا این حزب را به عنوان شاخه سوری تشکیلات تروریستی ترکیه حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) می‌داند. بر خلاف شرکای ترکیه در ناتو، ایالات متحده، حزب اتحاد دموکراتیک را به عنوان یک نیروی سیاسی مجزا و غیرمرتبط با تشکیلات پ.ک.ک در نظر می‌گیرد. ایالات متحده، تا همین اواخر، در چارچوب مبارزه مشترک با داعش، با کردهای سوری در امور نظامی همکاری تنگاتنگی داشت. پس از اظهارات اخیر جیمز متیس، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا درباره برنامه‌های رهبری آمریکا برای حفظ حضور نظامی در سوریه پس از شکست نهایی داعش، ترکیه از این بابت نگران شده است که همکاری (آمریکا با حزب اتحاد دموکراتیک) ماهیت سیاسی-نظامی پیدا کند، که در این صورت، طبق آنچه مقامات رسمی ترکیه اعلام کردند، این امر تهدیدی جدی برای امنیت ملی ترکیه خواهد بود.   دوم آنکه ترکیه نیز سعی دارد بر روابط روسیه با کردهای سوری تاثیر بگذارد. آنکارا به کرات با ابتکارات دیپلماتیک روسیه برای واردکردن کردهای سوری در روند حل و فصل سیاسی درگیری‌های کشور مخالفت کرده است. برای ترکیه، مشارکت کردهای سوری در مذاکرات عمومی سوریه در واقع به معنای به‌رسمیت‌شناختن حزب اتحاد دموکراتیک به عنوان یک نیروی مشروع سیاسی است. ترکیه درک می‌کند که تصمیم اخیر روسیه برای دعوت از کردها برای شرکت در کنگره پیش روی گفتگوی ملی در سوریه به منظور اثرگذاری بر روابط حزب اتحاد دموکراتیک و آمریکا درنظر گرفته شده است: به این صورت که پس از تضمین به رسمیت شناختن مطالبات سیاسی آنها در خصوص خودمختاری، روسیه بتواند کردها را برای امتناع از ایده برقراری همکاری بیشتر با واشنگتن متقاعد نماید.   برای ترکیه، اقدامات ایالات متحده و روسیه علیه کردها به یک اندازه غیرقابل قبول است. همچنین واضح است که ترکیه در پرتو روابط بسیار متشنج با غرب هیچ فرصتی برای نفوذ در مواضع شرکای آمریکایی در خصوص کردهای سوری ندارد. این فرضیه با توجه به این واقعیت قابل اثبات است که نخست وزیر ترکیه در طول سفر اخیر خود به ایالات متحده موفق به متقاعدکردن آمریکا برای امتناع و صرف نظرکردن از ایده همکاری‌های بیشتر با کردها نشده است. این امر تا حدی به دلیل تمایل ترکیه برای استفاده از اهرم‌های جایگزین نفوذ در اوضاع سوریه از طریق مشارکت در ساز وکار گفتگوهای آستانه است که در قالب این گفتگوها، ترکیه فرصت می‌یابد به لحاظ فیزیکی بر فعالیت‌های کردهای سوری در مرزهای خود کنترل و نظارت داشته باشد.   دیدار ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان یکی از طرح‌های متعدد دو کشور برای رسیدن به تحرک و پویایی قابل قبول روابط دوجانبه در دوره پس از بحران است. اراده سیاسی و علاقمندی رهبران ترکیه و روسیه نسبت به این امر مشهود است. همچنین این نکته هم مهم است که مذاکرات اخیر تلاشی است جهت هماهنگی اقدامات دو کشور در چارچوب حل وفصل بحران سوریه که اگرچه ترکیه و روسیه در رابطه با آن در برخی موضوعات دیدگاه‌های متفاوتی دارند، اما هردو به کاهش اعمال زور و خشونت و جلوگیری از حوادث جدی علاقمندند. ملاقات ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان یک بار دیگر نشان می‌دهد که با وجود کم‌تحرکی قابل توجه در بوروکراسی هر دو کشور، عامل ارتباطات شخصی رهبران سیاسی شروع به ایفای نقش مهم و چشمگیری در روابط روسیه و ترکیه کرده است. ملاقات رهبران در ادامه هم باید موجبات کاهش بی‌اعتمادی و بهبود هماهنگی ابتکارعمل‌های مشترک را فراهم آورد.   نویسنده: تیمور آخمیتُف، تحلیلگر مسائل ترکیه در موسسه ریاک روسیه   منبع: شورای امور بین الملل روسیه (ریاک)   مترجم: رقیه کرامتی نیا، دانش آموخته مطالعات روسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران      «آنچه در این متن آمده به معنی تأیید محتوای تحلیل نویسنده از سوی ایراس نیست»   ]]> سیاست خارجی Tue, 21 Nov 2017 04:16:26 GMT http://www.iras.ir/fa/doc/note/3426/دیدار-اردوغان-پوتین-سوچی-دیدارها-بیشتر-باشد-بهتر