رقیه کرامتی نیا

و دیگربار روسیه قدرتمند...

یادداشت ایراس
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۵:۱۴
Share/Save/Bookmark
 
کمتر از یک هفته دیگر رویداد مهمی در روسیه رقم خواهد خورد که نه تنها برای روسیه بلکه برای جهان حائز اهمیت است. این اهمیت طبیعی است چرا که روسیه به عنوان یکی از کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل که دارای حق وتوست و در بسیاری از موضوعات و مسائلی که به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع می‌شود، دیدگاه متفاوتی را نسبت به قدرت‌های غربی دنبال می‌کند و به عنوان کشوری که مدعی قدرت بزرگ است قطعا از جایگاه مهمی در سیاست جهانی برخوردار است.
 

کمتر از یک هفته دیگر رویداد مهمی در روسیه رقم خواهد خورد که نه تنها برای روسیه بلکه برای جهان حائز اهمیت است. این اهمیت طبیعی است چرا که روسیه به عنوان یکی از کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل که دارای حق وتوست و در بسیاری از موضوعات و مسائلی که به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع می‌شود، دیدگاه متفاوتی را نسبت به قدرت‌های غربی دنبال می‌کند و به عنوان کشوری که مدعی قدرت بزرگ است قطعا از جایگاه مهمی در سیاست جهانی برخوردار است. روسیه در سال‌های حاکمیت ولادیمیر پوتین سعی کرد به عنوان یک قدرت بزرگ در بسیاری از مسائل مهم منطقه‌ای و جهانی اعمال نفوذ کند، به خصوص در سال‌های اخیر در رابطه با جنگ داخلی سوریه از بازیگران مهم بوده و نقش موثری در تحولات آن داشته است و مهمتر از آن، از سال 2014 در پی بحران اوکراین با مداخله مستقیم در حوادث مرتبط با آن و الحاق کریمه به قلمرو خود، عملا رویاروی غرب قرار گرفته و در این تقابل متحمل تحریم‌های سنگینی از ناحیه امریکا و اروپا شده است.
 
این نکته را هم باید افزود که مطابق قانون اساسی سال 1993 فدراسیون روسیه، رئیس جمهور نه تنها رئیس دولت است، بلکه رئیس مستقیم قوه مجریه و برخوردار از اختیاراتی است که عملاً موجب استقلال عمل وی در تغییر کابینه (هیئت وزیران) با حداقل دخالت دومای دولتی می‌‌شود. بنابراین در روسیه به عنوان کشوری که در آن، رئیس جمهور از قدرت بسیار زیادی برخوردار است، انتخاب رئیس جمهور معادل تعیین اولویت‌های سیاست خارجی کشور و تعیین خط مشیء کلی دولت خواهد بود. البته این نکته به صراحت در قانون اساسی روسیه هم آمده است. فصل 4 قانون اساسی مصوب 1993 روسیه (ذیل عنوان رئیس جمهور فدراسیون روسیه)  به خوبی در مورد اختیارات و قدرت رئیس جمهور روسیه توضیح داده است. در همین فصل، در بند 3 ماده 80 آمده است: «رئیس جمهور فدراسیون روسیه مطابق قانون اساسی فدراسیون روسیه و قوانین فدرال رویکرد سیاست داخلی و خارجی دولت را تعیین می‌کند». بنابراین، در نظرگرفتن این نکته بر اهمیت انتخابات روسیه و این که درنهایت چه کسی در این رقابت انتخاباتی پیروز خواهد شد می‌افزاید.
 
البته نتیجه انتخابات روسیه از سال‌ها پیش برای بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان داخلی و خارجی روشن بوده است و تقریبا اکثر کارشناسان سیاسی از ولادیمیر پوتین رئیس جمهور کنونی روسیه، به عنوان پیروز انتخابات 2018 نام برده‌اند. نتایج بسیاری از نظرسنجی‌های کنونی معتبر روسیه نیز موید همین ادعاست. در ادامه، این گزارش ضمن معرفی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری روسیه در سال جاری  به مرور برخی از مهمترین نتایج  نظرسنجی‌های انتخاباتی می‌پردازد.
 
ولادیمیر پوتین- رئیس جمهور کنونی روسیه، وی به عنوان کاندیدای مستقل در انتخابات ریاست جمهوری سال 2018 روسیه شرکت کرده است. با این حال، وی از حمایت گسترده حزب متبوع خود «روسیه متحد» برخوردار
نتیجه انتخابات روسیه از سال‌ها پیش برای بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان داخلی و خارجی روشن بوده است و تقریبا اکثر کارشناسان سیاسی از ولادیمیر پوتین رئیس جمهور کنونی روسیه، به عنوان پیروز انتخابات 2018 نام برده‌اند
است. شعار شاخص پوتین در انتخابات امسال، «رئیس جمهور قدرتمند-روسیه قدرتمند» است. وی در میان نظرسنجی‌های مختلف بیشترین میزان آرا مردمی را کسب کرده و از ابتدای برگزاری نظرسنجی‌ها با اختلاف فاحشی نسبت به نفرات بعدی در صدر قرار داشته است. اگرچه استفاده دیگر نامزدهای ریاست جمهوری از تریبون تلویزیون روسیه، پخش برنامه‌های تلویزیونی آنها و حضور این افراد در مناظره‌های انتخاباتی موجب معرفی بیشتر این افراد، برنامه‌ها و دیدگاه‌های آنها به بخش گسترده‌ای از جامعه روسیه شد و از این رو، تا حدودی در افزایش آرای آنها و ریزش بسیار محدود آرای پوتین نقش داشته است.
 
پاول گرودینین- وی به نمایندگی حزب کمونیست فدراسیون روسیه، مهمترین حزب چپ روسیه برای نخستین بار در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرده است. وی در واقع با حمایت گینادی زوگاناف رهبر حزب کمونیست فدراسیون روسیه در این رقابت حضور یافته است. با این همه، او چندان در بین همه مردم روسیه و حتی طرفداران حزب کمونیست فدراسیون روسیه شناخته شده نیست و همین امر می‌تواند تأثیر منفی بر آرای وی به عنوان نماینده حزب کمونیست فدراسیون روسیه بگذارد. گرودینین 57 ساله با شعار «رئیس جمهوری که روسیه در انتظار اوست» در مبارزات انتخاباتی حضور یافته و طبق برخی نظرسنجی‌ها بعد از پوتین در ردیف دوم قرار دارد.  پاول گرودینین، نسبت به سیاست‌های اجتماعی- اقتصادی دولت فعلی انتقادهای جدی دارد؛ با این حال وی در اظهارات خود از انتقاد شخصی نسبت به ولادیمیر پوتین اجتناب کرده است. حامیان وی، گرودینین را فردی عملگرا و میهن‌پرست می‌دانند و از او به عنوان یک فعال اقتصادی موفق که از تجربه‌های خوبی برخوردار است و به خوبی نسبت به جوانب مثبت و منفی سیستم اقتصادی کنونی روسیه آگاهی دارد یاد می‌کنند. همچنین این عقیده وجود دارد که وی از جمله الیگارش‌هایی است که در شمار الیگارش‌های «غیرمحبوب» روسیه قرار نگرفته است، چراکه برخلاف بسیاری از آنها اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقولی ‌در خارج از کشور ندارد، خاواده او نیز در خارج از کشور به سر نمی‌برند. 
 
ودلایمیر ژیرینُفسکی- وی از حزب لیبرال دموکرات روسیه در این رقابت حضور دارد. این حزب از جمله احزاب رسمی مخالف دولت یا اپوزوسیون در روسیه است. شعار ژیرینُفسکی در انتخابات سال جاری «جهش قوی رو به جلو» است. اختلاف آرای وی با پاول گرودینین، نماینده حزب کمونیست فدراسیون روسیه بسیار اندک است و در برخی نظرسنجی‌ها جایگاه این دو نفر تغییر می‌کند. درواقع، در این رقابت مبارزه واقعی بین گرودینین و ژیرینُفسکی بر سر کسب جایگاه دوم برقرار است. ژیرینُفسکی پنجمین بار است که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت می‌کند اما تاکنون نتوانسته نظر جامعه روسیه را به خود جلب نماید.
 
کسنیا سابچاک- وی از حزب «ابتکار مدنی» و فرزند شهردار سابق سن پتربورگ (1997-1996)، هنرپیشه، مجری رادیو و تلویزیون و یکی از مدل‌های معروف روسی و تنها کاندیدای زن حاضر در این رقابت است. وی از نخستین کسانی بود که آمادگی خود را برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری 2018 روسیه اعلام کرد. سابچاک متولد 5 نوامبر 1981 است و در حال حاضر 36 سال دارد و از نظر سنی جوانترین نامزد انتخابات ریاست جمهوری نیز به حساب می‌آید. وی در ابتدا با شعار »مخالف همه» ظاهر شد و در ادامه شعار «طرفدار راستی، طرفدار آزادی» را مطرح کرد. سابچاک به عنوان یک فعال سیاسی مخالف دولت، آرا و نظرات لیبرال دارد.  وی در انتقاد از پوتین به عنوان یک دیکتاتور یاد کرده است.
 
گریگُری یاولینسکی- وی کاندیدای حزب «یابلاکا»ی روسیه است. این حزب همواره رویکردی سوسیال –لیبرال داشته است. برنامه یاولینسکی تحت عنوان «راهی به آینده» ارائه شده است و شعار کلیدی او «آینده را باور کن! خودت را باور کن!» می‌باشد. وی به عنوان یک اقتصاددان، نگاه انتقادی
پیروزی مجدد و مسلم ولادیمیر پوتین تا حدود زیادی به ساختار قدرت در روسیه و تسلط وی به عنوان رئیس جمهور کنونی بر نهادهای مختلف تأثیرگذار برمی‌گردد
به سیاست‌های اقتصادی روسیه کنونی دارد و معتقد است: «اگر مانند یک ابرقدرت رفتار می‌کنیم، باید ابرقدرت باشیم که این امر با چنین اقتصادی که امروز داریم، غیرممکن است».
 
باریس تیتُف- وی به نمایندگی از «حزب رشد» در این انتخابات حضور پیدا کرده است. نقش او در انتخابات تا حدی غیرعادی است. وی همزمان مشاور ولادیمیر پوتین و همچنین نماینده تام‌الاختیار رئیس جمهور در امور دفاع از حقوق کارآفرینان است. در نتیجه موقعیت تیتُف به عنوان اپوزوسیون یا مخالف دولت قابل بررسی نیست.  وی حتی شعار خاصی را برای حضور در این رقابت مطرح نکرده است. با این حال، تیتُف به عنوان حامی کارآفرینان، سرمایه‌داران و الیگارش‌های روسیه ظاهر شده است.  
 
سرگی بابورین- بابورین از جانب حزب «اتحادیه تمام مردم روسیه» در این مبارزه انتخاباتی حضور یافته است. وی شعار «سرگی بابورین – حامی روس‌ها، حامی عدالت، حامی برابری» و «سرگی بابورین- انتخاب روسی روسیه» را برای فراخوان در انتخابات ریاست جمهوری برگزیده است.
 
ماکسیم سورایکین- وی به نمایندگی از حزب «کمونیست‌های روسیه» که از احزاب چپ روسیه به شمار می‌آید، در این انتخابات شرکت کرده است. شعارهای او یادآور دوران کمونیستی است. سورایکین 39 ساله با شعارهای «رئیس جمهور تهیدستان علیه ثروتمندان» و یا «روسیه به رئیس جمهوری استالینی نیاز دارد، به یک کمونیست» در این عرصه ظاهر شده است. وی همچنین خود را وارث سنت‌های شوروی معرفی کرده است.
 
نتایج نظرسنجی‌ها در مراکز مهم سنجش افکار عمومی روسیه
طبق نظرسنجی مرکز مطالعه افکار عمومی (وتسی‌اُم) روسیه که در 7 ماه مارس منتشر شده است، نتایج نظرسنجی‌های این مرکز از روند رو به رشد حضور مردم روسیه در انتخابات ریاست جمهوری خبر می‌دهد. بنابر جدیدترین نظرسنجی این مرکز 70.8 درصد از مردم روسیه می گویند که مطمئنا در این رأی‌گیری شرکت خواهند کرد. همچنین 10.4 درصد از اتباع روسیه ابراز کرده‌اند که به احتمال زیاد در این انتخابات حضور خواهند یافت.
 
علاوه براین، رتبه‌بندی کاندیداهای ریاست جمهوری بر اساس نتایج این نظرسنجی همچنان حاکی از صدرنشنی بلامنازع ولادیمیر پوتین در این رقابت است. طبق آخرین آمار منتشرشده وی با  69.7 درصد در صدر قرار دارد.

طبق این نظرسنجی نفر دوم پاول گرودینین است که 7.1 درصد از آرا را به دست آورده است. ولادیمیر ژیرینُفسکی نیز با 5.6 درصد در ردیف بعدی قرار دارد. کسنیا سابچاک با  1.1 درصد، گریگوری یاولینسکی با 1.0 درصد و باریس تیتُف و ماکسیم سورایکین با  0.3 درصد و در نهایت سرگی بابورین با 0.2 درصد در مکان‌های بعدی قرار دارند.
 
طبق جدیدترین نظرسنجی بنیاد «افکار عمومی» «فُم» که در 4 مارس 2018 برگزار شده است، ولادیمیر پوتین با 64 درصد آرا در صدر قرار دارد. آرای وی طبق نظرسنجی‌های قبلی این بنیاد در تاریخ‌های 11 فوریه، 18 فوریه و 25 فوریه به ترتیب 67.2 درصد، 66.9 درصد و 63.5 درصد می‌باشد که نشان می‌دهد آرای ولادیمیر پوتین بعد از یک روند نزولی دوباره روند صعودی داشته است.
 
طبق نظرسنجی 4 مارس این بنیاد ژیرینُفسکی با 6.6 درصد در مکان دوم قرار دارد. آرای قبلی وی در تاریخ‌های مذکور به ترتیب عبارتند از 5.4 درصد، 6 درصد و 7.3 درصد که بدین ترتیب شاهد روند نزولی در آرای وی هستیم.
 
نفر بعدی پاول گرودینین است که طبق نظرسنجی 4 مارس فُم حائز 6.5 درصد از آرا شده است. آرای قبلی وی به ترتیب 5.4 درصد، 6.3 درصد و 6.2 درصد می باشد. ارای وی در حال حاضر نسبت به دوره قبلی روند صعودی را نشان می‌دهد.
 
کسنیا
برخی از مراکز تحلیلی و اندیشکده‌های روسی که البته بیشتر آنها وابسته به دولت هستند، در رابطه با انتخابات روسیه و وقایع و تحولات مرتبط با آن سکوت اختیار کرده‌اند و برخی دیگر با قطعیت به پیش‌بینی دوره بعدی رئیس جمهوری ولادیمیر پوتین می‌پردازند
سابچاک طبق جدیدترین نظرسنجی فُم 1.2 درصد از آرا را کسب کرده و آرای وی نسبت به نظرسنجی قبلی با افزایش یک دهم درصدی مواجه شده است.
 
یاولینسکی با 0/7 درصد در مکان پنجم قراردارد، مابقی آرا نیز چندان جالب توجه نیستند و به ترتیب عبارتند از سرگی بابورین و باریس تیتُف با 0.2 درصد و ماکسیم سورایکین با 0.1 درصد.
 
همانطور که از نتایج نظرسنجی‌ها پیداست به احتمال قوی ولادیمیر پوتین برای چهارمین بار بر مسند ریاست جمهوری روسیه تکیه خواهد زد. اما چرا دیگربار پوتین؟
 
پیروزی مجدد و مسلم ولادیمیر پوتین تا حدود زیادی به ساختار قدرت در روسیه و تسلط  وی به عنوان رئیس جمهور کنونی بر نهادهای مختلف تأثیرگذار برمی‌گردد. به خصوص رسانه‌ها که می‌توانند امکان تأثیرگذاری قابل توجهی بر سمت‌دهی افکار عمومی جامعه و آرای آنها داشته باشند عملا در حیطه سلطه رئیس جمهور قرار دارند و بسیاری از الیگارش‌های وابسته به حکومت آنها را اداره می‌کنند. بنابراین رسانه‌ها حتی در صورت ابراز دیدگاه‌های مخالف دولت، سعی دارند به حفظ رویکردهای به ظاهر دموکراتیک و طرح برخی انتقادهای جزئی از دولت فعلی بسنده کنند. علاوه براین، ولادیمیر پوتین در میان افکار عمومی روسیه از جایگاه بسیار خوب و محبوبیت قابل ملاحظه‌ای برخوردار است. این امر تا حدود زیادی ریشه در فرهنگ سیاسی مردم روسیه دارد. روس‌ها اگرچه طالب آزادی هستند اما امنیت و ثبات را بر آزادی ترجیح می‌دهند.
 
نظرسنجی‌های مراکز معتبر مطالعه افکار عمومی روسیه در سال‌های اخیر نیز شاهدی براین مدعا است. ولادیمیر پوتین نیز به درستی بر این نکته واقف است. وی که همواره در دوره‌های قبل سعی داشت تصویر یک روسیه قدرتمند را دیگر بار در اذهان جهانیان ترسیم کند، در این دوره نیز شعار انتخاباتی خود را بر همین مبنا قرار داده است. همچنین پوتین توانسته است با اعمال سیاست‌های اقتدارگرایانه در مقابل غرب و ایستادگی در برابر فشارهای ناشی از تحریم های اروپا و امریکا حس میهن‌پرستی روس‌ها را که از جمله ویژگی های بارز فرهنگ سیاسی روسیه است، تقویت نماید.  نتایج نظرسنجی‌ها به خصوص در ماه‌های گذشته  نیز گویای آن است که مردم روسیه همچنان نگاه مثبتی به ولادیمیر پوتین دارند. به عنوان مثال، نظرسنجی مرکز مطالعه افکار عمومی (وتسی‌اُم) درباره میزان اعتماد روس‌ها به سیاستمداران روسی که در 8 دسامبر 2017 منتشر شد، حاکی از اعتماد بیش از 50 درصدی مردم روسیه به ولادیمیر پوتین بوده است که درواقع در میان سایر افراد در صدر قرار داشته است.
 
افزون بر این، در میان لیست نهایی کاندیداهای ریاست جمهوری روسیه کسی در حد و اندازه‌ی ولادیمیر پوتین نیست که بتواند با وی رقابت کرده و نتیجه پیش‌بینی‌ها را به ضرر وی تغییر دهد. ناگفته نماند که بسیاری از مخالفین ودلایمیر پوتین و منتقدان جدی او، طی سال‌های اخیر به نوعی از عرصه رقابت با وی بازمانده‌اند. در این رابطه می‌توان به مرگ مشکوک باریس نمتسُف منتقد جدی سیاست‌های کرملین در مارس سال 2016 و دستگیری مخالفان ولادیمیر پوتین از جمله الکسی ناوالنی در اواسط سال 2017 به بهانه جرائم اقتصادی اشاره کرد. همچنین تغییرات گسترده کادری در سطح فرمانداران و رهبران مناطق در ماه‌های اخیر و محاکمه الکسی اولوکایِف، وزیر سابق وزیر توسعه اقتصادی روسیه در اواخر سال 2017 و نزدیک به آغاز رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری نیز  از جمله مواردی هستند که می‌توانند با نوعی اعمال نفوذ از جانب دولت در تعیین نتیجه نهایی انتخابات ریاست جمهوری 2018 روسیه بی‌ارتباط نباشد. افزون براین، این نکته نیز شایان ذکر است که برخی از مراکز تحلیلی و اندیشکده‌های روسی که البته بیشتر آنها وابسته به دولت هستند، در رابطه با انتخابات روسیه و وقایع و تحولات مرتبط با آن سکوت اختیار کرده‌اند و برخی دیگر با قطعیت به پیش‌بینی دوره بعدی رئیس جمهوری ولادیمیر پوتین می‌پردازند.
 
 
 
نویسنده: رقیه کرامتی نیا، دانش آموخته مطالعات روسیه دانشگاه تهران و پژوهشگر وابسته در موسسه ایراس


 
کد مطلب: 3593