مصطفی نجفی

تکرار خطاهای محاسباتی اردوغان؛ این بار در قبال رویکرد ایران در عفرین

یادداشت ایراس
تاریخ انتشار : جمعه ۴ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۸:۴۶
Share/Save/Bookmark
 
بحران در سوریه و شمال این کشور وارد مرحله جدید، حساس و پرمخاطره ای شده است. جایی که ارتش ترکیه حملات سنگینی علیه کردها در عفرین تحت عنوان عملیات «شاخه زیتون» آغاز کرده است و همزمان با کردها وارد جنگ و با آمریکا و دولت سوریه وارد تنش جدی شده است.
 

بحران در سوریه و شمال این کشور وارد مرحله جدید، حساس و پرمخاطره ای شده است. جایی که ارتش ترکیه حملات سنگینی علیه کردها در عفرین تحت عنوان عملیات «شاخه زیتون» آغاز کرده است و همزمان با کردها وارد جنگ و با آمریکا و دولت سوریه وارد تنش جدی شده است.
 
در واقع، ترکیه با راه اندازی عملیات شاخه زیتون در عفرین، وارد یک تنش و بحران چندوجهی با بازیگران مختلف در بحران سوریه شده است. از یک سو، به شکل بی سابقه ای با آمریکا وارد تنش شده است و طرف دیگر با خطر برخورد مستقیم با ارتش سوریه مواجه است. بنابراین شاید بتوان گفت این هنر اردوغان بوده که
ترکیه با راه اندازی عملیات شاخه زیتون در عفرین، وارد یک تنش و بحران چندوجهی با بازیگران مختلف در بحران سوریه شده است
توانسته همزمان دو دشمن اصلی یکدیگر یعنی آمریکا و بشار اسد را مقابل خود قرار دهد. اما به نظر می رسد چالش و تنش ترکیه فقط به آمریکا، کردها و دولت سوریه محدود نباشد و بدون شک وقتی پای نیروهای سوریه وسط باشد، نقش ایران نیز برجسته خواهد شد.
 
در همین راستا، چند روز پیش منابع خبری از توافق ارتش سوریه و کردها برای ورود نیروهای ارتش سوریه به عفرین برای مقابله با ارتش ترکیه خبر دادند و بالافاصله نیروهای سوری به سمت عفرین حرکت کردند و طبق توافق انجام شده با کردها، وارد عفرین شدند که البته با شلیک هشدار ارتش ترکیه مواجه شدند.
 
وزیر خارجه ترکیه در نخستین واکنش رسمی این کشور به ورود ارتش سوریه به منطقه عفرین گفته است که حضور نیروهای سوریه در عفرین نمی‌تواند جلوی عملیات شاخه زیتون را بگیرد. چاووش اوغلو گفته، اگر نیروهای ارتش سوریه به منظور مبارزه با نیروهای کُرد سوریه وارد عفرین شده‌اند، ما با آن مشکلی نداریم؛ اما اگر به قصد حمایت از آنها وارد منطقه عفرین شده، آنگاه ما دست‌بسته نخواهیم بود و هیچ‌کس نخواهد توانست پیشروی نیروهای ترکیه را متوقف کند.
 
ترکیه ادعا کرده که عملیات شاخه زیتون
سکوت ایران در روزهای آغازین عملیات شاخه زیتون این تصور را در نزد مقامات ترکیه به وجود آورد که ایران موافق این عملیات است و یا اینکه گزینه هایی در مقابل اقدامات ترکیه روی میز ندارد
را با هماهنگی روس ها و اطلاع ارتش سوریه آغاز کرده است؛ اما دولت سوریه بارها از آنکارا خواسته به تجاوزات خود در سوریه پایان دهد و نیروهای خود را از شمال این کشور عقب براند.
 
با ورود کاروان ارتش سوریه به عفرین بر پیچیدگی های میدانی و ژئوپلیتیک جنگ در شمال سوریه افزوده شده است. از این جهت پیچیده که همکاری های موقتی که در شمال سوریه میان ایران، ترکیه و روسیه شکل گرفته بود ممکن است تبدیل به رقابت یا تنش جدی شوند. نکته مهم این است که برخی از ناظران‌ گزارش داده اند که نیروهایی که روانه عفرین شدند مستقیما تحت هدایت ایران هستند که این مسئله به معنای رویکرد جدی ایران برای مقابله با توسعه طلبی ترکیه در شمال سوریه است.
 
حال سوال اینجاست که چرا مقامات ترکیه چندین مرتبه اعلام کرده اند که با ایران در عملیات ارتش این کشور در عفرین هماهنگ بوده اند؟ در پاسخ باید گفت که به نظر می رسد سکوت ایران در روزهای آغازین عملیات شاخه زیتون این تصور را در نزد مقامات ترکیه به وجود آورد که ایران موافق این عملیات است و یا اینکه گزینه هایی در مقابل اقدامات ترکیه روی میز ندارد.
 
نکته مهم دیگر اینکه به نظر می رسد مقامات ترکیه تصورشان این بوده که از آنجایی که عملیات شاخه زیتون با هماهنگی روسیه بوده است، به همین جهت ایران نیز حداقل سکوت خواهد کرد و اقدامی برای محدود کردن توسعه طلبی ترکیه انجام نخواهد داد.
 
اما به نظر می رسد اردوغان و دولت ترکیه که در هفت سال
چراغ سبز مسکو برای حمله ترکیه به عفرین به معنای موافقت و همراهی ایران نیست
بحران سوریه اشتباهات محاسباتی زیادی را مرتکب شده است، در این مورد نیز دچار خطای محاسباتی شده است. در همین زمینه، روزنامه آمریکایی «واشنگتن پست» نیز نوشته است که برخلاف تصور آنکارا که ایران در ماجرای عفرین دنباله رو روسیه است، تهران بازی مستقل خود را در سوریه دنبال می کند. بنابراین چراغ سبز مسکو برای حمله ترکیه به عفرین به معنای موافقت و همراهی ایران نیست.
 
لذا به نظر می رسد که مقامات ترکیه و شخص اردوغان رئیس جمهور این کشور به مانند خطاهای محاسباتی در قبال کردها، آمریکا و حتی نظام سوریه، اکنون نیز در مورد رویکرد ایران در سوریه دچار اشتباه شد و شاید تصورشان بر  این بود که نقش ایران در سوریه تابعی از نقش روس ها است و ایران هر آنچه مسکو دیکته کند را انجام خواهد داد. اما به نظر می رسد بار دیگر اردوغان محاسباتش غلط از آب درآمد.
 
 
نویسنده: مصطفی نجفی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه و عضو شورای سردبیری تابناک جهان
 
 
 
 
کد مطلب: 3575