فرهنگ و کتاب؛ زمینه ای برای تعمیق روابط ایران و روسیه

روسیه مهمان ویژه بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۳۹
Share/Save/Bookmark
 
مینا مارزلو: اردیبهشت سال 1395 کشور روسیه، به عنوان مهمان ویژه در بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران شرکت نمود. در این نمایشگاه بیش از 1500 جلد کتاب از ناشران مختلف روسی به ایران آورده شده و در اختیار علاقه مندان قرار داده شد. غرفه روسیه در این نمایشگاه متشکل از 4 بخش و غرفه اصلی مخصوص نمایش کتاب های فرهنگی، ادبی، هنری، علمی، آموزشی و گردشگری روسی بود ...
 
ایراس: اردیبهشت سال 1395 کشور روسیه، به عنوان مهمان ویژه در بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران شرکت نمود. در این نمایشگاه بیش از 1500 جلد کتاب از ناشران مختلف روسی به ایران آورده شده و در اختیار علاقه مندان قرار داده شد. غرفه روسیه در این نمایشگاه متشکل از 4 بخش و غرفه اصلی مخصوص نمایش کتاب های فرهنگی، هنری، علمی، آموزشی، گردشگری و ... روسی بود؛ در غرفه مقابل آن کتاب های بسیاری در مورد کشور و زبان مردم تاتارستان، همچنین کتاب های نشر صدرا و مرجانی که در مورد موضوعات ایرانی و اسلامی است، در معرض دید قرار داده شد. بخش دیگر این غرفه زمین بازی کودکان نامیده شده و در آن کارگاه های متنوعی مخصوص کودکان برگزار می گردید. غرفه روسی دیگری که به صورت مجزا در نمایشگاه بین المللی کتاب شرکت کرده بود، غرفه  Clever paper (کاغذ زرنگ) نام داشت که با ارائه پازل های سه بعدی مختلف با طرح های بسیار زیبا از جمله طرح های کلیسا های سنتی و بزرگ کشورهای مختلف، علاقمندان بسیاری را به خود جذب کرد. در روزهایی که این غرفه ها در نمایشگاه دایر بودند، برنامه های ویژه ای در هر بخش به اجرا گذاشته شد که در ادامه به تفصیل بیان خواهد شد.
 
حضور پر رنگ روسیه در سالن ملل «شهر آفتاب»
از آن جایی که روسیه به عنوان مهمان ویژه در بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب شرکت کرده بود، برنامه های ویژه و جالبی در محل نمایشگاه و هم زمان در گروه های زبان روسی دانشگاه های مختلف برگزار گردید که تاثیر فراوانی بر افزایش اطلاعات علمی، آموزشی و فرهنگی دانشجویان و مردم ایران داشت.
 
برنامه های آموزشی
یکی از اعضای هیات روسیه در نمایشگاه بین المللی کتاب خانم م. و. بلاباردوا استاد انستیتوی دولتی زبان روسی آ. س. پوشکین بود. وی در سخنرانی های خود مسائل آموزشی مختلفی را با حضار به اشتراک گذاشت، از جمله آن ها می توان به متدهای آموزشی زبان روسی در کشورهای دیگر اشاره نمود که تاثیر بسزایی در افزایش اطلاعات عمومی و تخصصی حضار در مورد رشته زبان روسی داشت. مهم ترین نقشی که خانم بلاباردوا برای خود تعریف کرده بود، معرفی روش های آموزشی نوین و استفاده از ابزار های جدید کمک آموزشی برای آموزش و یادگیری زبان روسی بود که مخاطبان در نمایشگاه از دیدن و شنیدن آن ها به وجد آمده بودند. ایشان از دانشجویان زبان روسی می خواستند که پرسشنامه هایی را پر کنند که مضمون آنها روش های جدید آموزشی برای خارجی زبان ها و نظر آنها در مورد مدل های جدید آموزش بود که بتوان در طراحی مدل ها و روش های جدید آموزش از این نظرات به نحو احسن استفاده کرد.
 
حضور بلاباردوا در نمایشگاه بسیار مفید ارزیابی شده و دانشجویان بسیاری با استفاده از توضیحات مفید وی تصمیم به گذراندن دوره های کوتاه مدت زبان روسی در این موسسه زبانی گرفتند.
 
بخش «اسلامی»
همان طور که قبلا ذکر شد، انتشارات صدرای مسکو حضور فعال و مفیدی در نمایشگاه کتاب داشت. کتاب های منتشر شده توسط این انتشارات، مربوط به اسلام، قرآن، کشور ایران، فرهنگ ایران، مطالعات مربوط به شرق و غیره است. همچنین نمایندگانی از بنیاد پژوهشی فرهنگ اسلامی به همراه نمایندگان انتشارات صدرا به طور دائم در نمایشگاه حضور داشته و به سوالات متعدد مردم در مورد ادیان کشور روسیه، جایگاه اسلام در روسیه و همچنین جایگاه فلسفه و منطق ایرانی و اسلامی در مسکو پاسخ های قابل قبولی را ارائه می دادند.
 
به علاوه رونمایی از اولین قران شیعی ]ترجمه مبتنی بر احادیث و روایات معتبر شیعه[، یکی از بهترین برنامه های اسلامی غرفه کشور روسیه بود که توسط مترجم و تئوری پرداز مسلمان روس، آقای ن. آ. زینالوف برگزار شد. به گفته ایشان اولین ترجمه قرآن در روسیه 300 سال قبل انجام گرفته است و در حال حاضر ترجمه های بسیاری از قرآن در کشور روسیه وجود دارد. اما در سال 2015 ترجمه جدیدی از قرآن به زبان روسی صورت گرفت که مترجم آن چندین سال از عمر خود را به این امر اختصاص داده است. زینالوف با حضور خود در این نمایشگاه در قالب مراسم رونمایی از اولین قرآن شیعی به تمامی سوالات دینی و مذهبی که برای مردم و طلاب پیش آمده بود پاسخ دادند. همچنین متذکر شدند که این اولین ترجمه قرآن است که با تکیه بر احادیث، و تفاسیری بسیار کاربردی از جمله تفیسر نورالقرآن، تفسیر المیزان و تفسیر نمونه صورت گرفته است.
 
بخش «کودک و نوجوان»
از دیگر بخش های فعال در غرفه روسیه بخش کودکان بود که در روزهای حضورشان در نمایشگاه برنامه های مختلفی را برای جذب کودکان ارائه داد. همچنین مسائلی درخصوص توسعه ترجمه ادبیات کودکان و آموزش ادبیات کودکان برگزار گردید و ناشران و مترجمان بسیاری از کشور ما، استفاده های مفیدی از این کارگاه ها نموده و همکاری هایی در راستای ترجمه آثار کودک و نوجوان از فارسی به روسی و بالعکس در دستور کار قرار گرفت. همچنین کارگاه آموزشی طراحی و نقاشی سنتی روسیه با هدف آشنایی کودکان و والدین آنها با نقاشی های سنتی و هنری روسیه برپا شد.
 
از دیگر برنامه های غرفه ی کودک و نوجوان، برپایی کارگاه آموزشی تکه دوزی براساس داستان های فولکلور روسی و آموزش برش دانه برف بود. به گفته نویسندگان روس، تمامی افسانه ها در قصه های فولکلور روسی در زمستان رخ می دهد، به همین دلیل سعی می کردند که نحوه بریدن دانه های برف در شکل های مختلف را آموزش دهند تا بتوانند داستان را به زیبایی تصویرسازی کنند. همکاری غرفه Clever paper با ناشران و نویسندگان کودک در زمین بازی کودکان غرفه روسیه برنامه های متنوعی را شامل می شد: طراحی مدل هایی از جمله: کپی هایی از ماشین ها، ساختمان ها، علوم و فنون خاص، مجسمه ها و شاهکار های معماری؛ بدون استفاده از چسب و قیچی و ساخت ماکت هایی بسیار دیدنی و زیبا به همراه کودکان و خانواده های ایرانی که برای خانواده ها بسیار جذاب بود.
 
بخش «دانشگاهی»
بهترین و مهم ترین بخشی که تاثیر بسزایی بر دانشجویان و اساتید زبان روسی داشت، حضور ناشران مطرح مسکو و سن پترزبورگ در نمایشگاه و دانشگاه های مطرح کشور بود.
 
انتشاراتی از جمله روسکی یزیک، زلاتائوس، انتشارات قرن بیست و یک و ... در این نمایشگاه حضور یافتند و در سخنرانی هایی که در دانشگاه ها ارائه دادند، علاقه مندی خود را برای چاپ کتاب هایی مخصوص خارجی زبانان به ویژه کتاب هایی مخصوص ایرانی ها ابراز کردند. همچنین خواستار همکاری با اساتید و دانشجویان ایرانی برای ارائه ایده های چاپ و نشر کتاب های متناسب با سیستم آموزشی ایران شدند.
 
یکی از بزرگترین مشکلاتی که دانشجویان زبان روسی با آن روبه رو هستند کمبود منابع اصلی آموزشی است که در این نمایشگاه بسیاری از این مشکلات برطرف شد. مدیر انتشارات روسکی یزیک (زبان روسی) که قبلا خود استاد دانشگاه دولتی مسکو و انستیتوی پوشکین بوده است، کمک بسیار زیادی به دانشجویان کردند. ایشان قبل از فروش هر کتاب از دانشجویان و اساتید سوالاتی در زمینه استفاده از کتاب ها می کردند و مشاوره های بسیار کارآمدی را برای انتخاب کتاب مناسب به دانشجویان می دادند. همچنین کتاب های جدیدالانتشار را به طور کامل معرفی می کردند.
 
بخش «ادبیات»
بخش ادبی نیز مانند همیشه در این نمایشگاه جلوه ویژه ای داشت، به غیر از کتاب های جدید که ارائه شده و علاقمندان را به خود جذب کرده بود، سخنرانی های بسیاری در این باره ارائه گردید. از جمله این مباحث تاثیر گذار، میزگردی تحت عنوان "ادبیات ایران و روسیه: تاثیر گذاری و تاثیر پذیری"، "تاثیرگذاری نظم فارسی بر ادبیات و فرهنگ روسیه"، "جایگاه معاصر ادبیات چچن" و ... بود که با حضور ناشران و ادیبان ایرانی و روسی برگزار شد و تاثیرات بسزایی برجهت گیری فعالیت های ادبی بعدی داشت. همچنین ناشران ایرانی با همتاهای روسی خود ارتباطات بسیار خوبی برقرار کرده و توانستند برنامه ریزی های مفیدی را برای آینده ای نه چندان دور اتخاذ کرده و ادبیات را که گویای فرهنگ جامعه کشورشان است، به کشورهای دوست و همسایه منتقل کنند.
 
بخش «فرهنگی»
در میان ادیبانی که درنمایشگاه بین المللی کتاب تهران شرکت کرده بودند، چندین فرهنگ شناس و روانشناس نیز حضور داشتند که مخاطبان در نمایشگاه، حضور آن ها را بسیار تاثیرگذار ارزیابی کردند چرا که موضوعاتی که توسط این نویسنده ها و فرهنگ شناسان مطرح می شد بسیار مورد علاقه ایرانی ها بود.
 
به عنوان مثال، آقای کلوچنیکوف، نویسنده روس، در خصوص ارتباطات فرهنگی و تاریخی بین ایران و روسیه سخنرانی کرد و این زمینه را به عنوان پیش نیازی جهت مشارکت های استراتژیک و موفق در آینده خواند. در سخنرانی کلوچنیکوف بسیاری از فرهیختگان، فرهنگ شناسان و تاریخ دانان ایرانی نیز حضور داشتند و تصمیماتی در زمینه ترجمه یکی از کتاب های روسی تحت عنوان "فرهنگ و تاریخ مردم روسیه" گرفته شد.
 
بخش «علمی-فنی»
در این بخش نیز سخنرانی های علمی بسیاری توسط اعضای جامعه علمی و فنی روسی حاضر در نمایشگاه صورت پذیرفت، که بسیار مورد توجه علاقه مندان قرار گرفت از جمله آنها می توان به برنامه ای که درباره صنعت فضانوردی روسیه برگزار شد، اشاره کرد. این برنامه ها با حضور نماینده دانشگاه دولتی فضانوردی یعنی آکادمی کارولف (دانشگاه ملی تحقیقات) با موضوع "آغاز روند فضانوردی در روسیه و جهان" و مراحل اصلی پیشرفت این علم برگزار گردید که بسیاری از دانشجویان و مهندسین هوا-فضا در این برنامه حضور یافته و توضیحات کامل و جامعی را از ایشان دریافت نمودند.
 
بخش «همکاری های دانشجویی»
از آنجایی که حضور روسیه برای دانشجویان زبان روسی بسیار مهم و جدی بود، در این نمایشگاه نیز سعی شد، این حضور را به فال نیک گرفته و دو تئاتر دانشجویی را به افتخار حضور روس زبانان در غرفه ملی روسیه اجر نمایند، تئاتر اول از دانشجویان دانشگاه الزهرا تحت عنوان "کودکان خدا" و تئاتر دوم از دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس بود که با عنوان "عشق به هم نوع" در محل غرفه روسیه اجرا شد و توجه افراد حاضر در نمایشگاه را به خود جلب کرد.
 
بخش «گردشگری»
یکی دیگر از مسائلی که بسیاری که مخاطبان نمایشگاه خواهان آن بودند، اطلاعاتی درمورد گردشگری و آثار تاریخی و سنتی کشور روسیه بود که خوشبختانه اطلاعات جامعی در اختیار متقاضیان قرار گرفت. کتاب های ارزشمندی از کشور روسیه به ایران آورده شده بود که به صورت مجزا هر شهر را توضیح میداد.
 
نتیجه گیری
با توجه به پرسش هایی که از بازدیدکنندگان در زمان حضور آن ها در غرفه روسیه پرسیده شد، همه آن ها حضور روسیه را بسیار پررنگ ارزیابی کرده و بیان می داشتند، این حضور تاثیر بسزایی در افزایش اطلاعات علمی و فرهنگی آنها در مورد کشور روسیه داشته است. علاوه بر آنها دانشجویان رشته های مرتبط با زبان روسی، بسیار از این حضور خرسند بودند، چرا که توانستند بسیاری از مشکلات مربوط به کمبود منابع اصلی را که بر سر راه آنها وجود داشت، مرتفع کنند و به واسطه آن، راندمان علمی و پژوهشی خود را در دانشگاه ها بالاتر ببرند. در نهایت می توان گفت همانطور که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور کشور روسیه تاکید بر توسعه صنعت کتاب و کتابخوانی در روسیه داشته است و نیز به دنبال تحکیم روابط بین ایران و روسیه بوده است، این نمایشگاه را می توان قدمی کوچک در راستای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده دانست.
 

----------
نویسنده: مینا مارزلو -کارشناس ارشد آموزش زبان روسی، دانشگاه تربیت مدرس

 
 
کد مطلب: 1274