​تناقضات احساسات ضدچینی در قزاقستان

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ فروردين ۱۴۰۰ ساعت ۱۰:۴۴
Share/Save/Bookmark
 
​تناقضات احساسات ضدچینی در قزاقستان
 
عادل کائوکنف، مدیر مرکز مطالعات چین‌شناسی آلماتی قزاقستان

در تاریخ 27 مارس، یک تجمع غیر قانونی با شعارهای ضدچینی در آلماتی برگزار شد. در این تجمع طبق منابع مختلف از 150 تا 300 نفر گرد هم آمدند. منطق برگزارکنندگان در اینجا کاملاً واضح است، در زیر فریاد "دوست یا دشمن" شما می توانید هرچه بیشتر افراد را به خود جلب کنید و سپس، همانطور که می گویند، "دردسرهای آغاز می شوند."

با این حال، شعارهای اصلی عبارتند از "نه به توسعه طلبی چینی"، "نه به سرمایه گذاری چینی" و غیره، بنابراین لازم است که این پدیده متناقض را بررسی کنیم، اگرچه این موضوع ارتباط کمی با چین دارد و به روندهای سیاسی داخلی و درک عواطف عمومی در قزاقستان گره خورده است.
چرا متناقض است، زیرا برخلاف افسانه‌های پایدار، در عمل روندها خلاف این را نشان می‌دهند. به عنوان مثال تجارت بین قزاقستان و چین را در نظر بگیرید. از سال 2010، حتی در سال قبل از همه گیری کرونا یعنی سال 2019، حجم تجارت دو کشور حدود یک سوم کاهش یافته است. علاوه بر این، در اواسط دهه ۲۰۱۰، تقریبا 2 برابر افت کرد.

با وجود آنکه در سال 2010 گردش مالی دو کشور بیش از 20 میلیارد دلار آمریکا بود، در سال 2019 این رقم به 15 میلیارد دلار نرسید و حجم آن در سطح 14.4 میلیارد دلار باقی ماند. در سال 2020، علی رغم همه‌گیری کوید19، گردش مالی تجاری به سختی توانست از 15 میلیارد دلار عبور کند. اما در سال‌های 2014-16، گردش مالی تجاری حتی به 10 میلیارد دلار هم نرسید که برای همسایگان در حال توسعه پویا بسیار کم است. حتی اگر به عنوان مثال آمارهای قزاقستانی قابل اعتماد نباشند، این آمار را می توان به راحتی از هر منبع، از جمله منابع بین المللی مانند بانک جهانی و غیره به دست آورد.
اتفاقاً، قزاقستان بیش از آنچه از چین خریداری می کند به چین می فروشد، بنابراین تراز تجاری به نفع ماست. در همین سال 2019، صادرات در مقابل واردات 54.4٪ یا 7.8 میلیارد دلار در مقابل 45.6٪ یا 6.6 میلیارد دلار بوده است. به عنوان مثال، با روسیه، وضعیت دقیقاً برعکس است، جایی که ما بیش از آنچه می فروشیم خرید می کنیم.

واضح است که ما از نظر روحی بیشتر به اطلاعات علاقه داریم و به آنها اعتماد داریم، اما بیایید کمی بیشتر واقعیت ها و ارقام خشک را مرور کنیم. به عنوان مثال، بر مبنای پویایی تعداد و سهم سرمایه گذاری های چینی در قزاقستان. از سال 2013 تا 2020، سهم چین در ورودی ناخالص سرمایه گذاری خارجی به قزاقستان از 9.3٪ به 4.7٪ کاهش یافته است.
به طور مطلق، در اوج خود در سال 2013، این رقم 2.4 میلیارد دلار بود، سپس یک کاهش منظم وجود دارد: در سال 2014،  1.8 میلیارد دلار
در سال 2015،  0.8 میلیارد
در سال 2016 ،  0.9 میلیارد
در سال 2017،  1 میلیارد دلار
در سال 2018 ، 1.5 میلیارد.
 
این روند وقتی در بازه‌های سه ساله مورد محاسبه قرار بگیرد وضعیت حتی آشکارتر است. با وجود آن‌که در سال‌های 2011-2014 سرمایه گذاری‌های چین در قزاقستان به 8.1 میلیارد دلار رسید، در سال 2015-2018 این رقم فقط 4 میلیارد دلار یعنی دو برابر کمتر بود.
به این معنا که این کاهش در همه پارامترها دو برابر است و حتی نمی تواند به شاخص های اوایل سال 2010 نزدیک شود. شاید به این دلیل که چین، در اصل، کمتر سرمایه گذاری می‌کند؟ اما نه، باز هم اعداد خشک نسبت به افسانه‌ها بی‌رحم هستند. از سال 2013 تا 2018، سرمایه گذاری انباشته چین در خارج از کشور بیش از 2 برابر از 2 تریلیون دلار به 4.2 تریلیون دلار رسیده است. اما سهم قزاقستان در این جریان از 1٪ به 0.36٪ کاهش یافته است. به هر حال، رقم 0.36٪ در مقیاس چینی، با وجود وضعیت همسایگی و داشتن همکاری استراتژیک به شکل بارزی کوچک است.

بدهی قزاقستان به چین در حال کاهش است
بیایید به موضوع داغ‌تری بپردازیم؛ بدهی قزاقستان به چین. ارقام در این زمینه هم روند کاهشی دارند. اگر در سال 2013 این رقم به 16 میلیارد دلار می‌رسید، در پایان سال 2018 - 12 میلیارد دلار بود. علاوه بر این، بخش اندکی از این بدهی‌ها توسط دولت تضمین شده است و بخش عمده آن بر عهده بخش خصوصی است که به نوبه خود قابل توجه است.

اگر ما در مورد علاقه چین به قزاقستان و آسیای میانه به طور کلی صحبت کنیم، در این مورد هم می بینیم که این علاقه ماهیتاً محلی است. این موضوع در تقابل با افسانه رایج درباره علاقه زیاد پکن به منطقه ما است.
در جلسه کنگره ملی خلق (NPC)، وزیر امور خارجه چین به طور سنتی یک کنفرانس مطبوعاتی برگزار می‌کند که طی آن خطوط سیاست خارجی جمهوری خلق چین را مشخص می‌نماید. در این نشست امسال، مانند گذشته، حتی یک بار هم از آسیای میانه و قزاقستان نام برده نشده است. در حالی‌که وضعیت و چشم انداز روابط با روسیه، ایالات متحده، اروپا، هند، ژاپن، کشورهای عربی، میانمار، ایران، آمریکای لاتین، آفریقای جنوبی، آسیای جنوب شرقی و سازمان ملل به طور مداوم مورد اشاره قرار گرفته است.

بنابراین، علی رغم منافع عینی قزاقستان در جذب سرمایه‌گذاری و نیاز به افزایش فروش کالا در بازار چین، عکس این موضوع تحت تأثیر افکار عمومی در حال غلیان اتفاق می افتد. همکاری‌های تجاری و سرمایه گذاری با بزرگترین همسایه اقتصادی به گونه قابل درکی در حال کاهش است، زیرا با چنین سطحی از افسانه سازی، چین‌هراسی و مخالفت عمومی، بازار قزاقستان برای همکاری بسیار خطرناک و ناخوشایند است.
جالب است که این عامل به کمک ازبکستان آمده است که برعکس، همکاری پر ثمر با چین را به شدت تشدید کرده است. 1125 بنگاه با مشارکت سرمایه گذاری‌های چینی در خاک ازبکستان فعالیت می کنند، فقط در سال گذشته 344 شرکت ایجاد شده است.
 
در اکتبر سال 2020، ثبت نام در سیستم عامل تجاری چینAlibaba)) در ازبکستان ساده شد. و بلافاصله قرارداد 3 میلیون دلار با یک شرکت شیرینی سازی ازبکستان منعقد شد.

در مدت کوتاهی، ازبکستان وظیفه ایجاد یک بستر آنلاین که همکاری با چین در همه زمینه ها به ویژه کمک به بازرگانان ازبکستانی برای ورود به بازار چین را تقویت می کند، به پایان رساند. به هر حال، بیش از 20 سال است که لزوم ایجاد چنین بستری در قزاقستان به طور مداوم در سطوح مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفته است، اما این موضوع حتی قرار نیست حل شود. و حتی اگر آنها تصمیم به ایجاد آن بگیرند، یک تجمع دیگر فوراً برگزار می‌شود.
تاشکند قصد دارد سالانه حجم سرمایه گذاری های جذب شده چینی را به 5 میلیارد دلار برساند. علاوه بر این، آژانس های مسافرتی ازبکستان به طور فعال تعداد گردشگران چینی را افزایش می دهند. تعداد این گردشگران در سال 2019 بیش از 61.9 هزار نفر بودند.

اما مهمتر از همه، عدم پذیرش همکاری قزاقستان شرایطی را ایجاد می کند که مسیرهای ترانزیتی با دور زدن قزاقستان شکل می‌گیرند. اکنون، خط اصلی راه آهن که چین را با اروپا و خاورمیانه متصل می‌کند از نقطه "خورگوس" قزاقستان عبور می کند. اما موضوع ایجاد یک انشعاب جدید که قزاقستان را دور بزند، در مسیر چین-قرقیزستان-ازبکستان به سمت خاورمیانه در دستور کار قرار دارد. خاطرنشان می شود که پروژه جدید 295 کیلومتر کمتر از خورگوس است و صرفه جویی در وقت تا پنج روز خواهد بود.

بنا به دلایل سیاسی، یعنی اصطکاک بین بیشکک و تاشکند، جاده هنوز تکمیل نشده است. اما قطارهای کانتینری آزمایشی با بارگیری مجدد کانتینرهای خودکار در بخش ناتمام، هم اکنون از مرکز لجستیک Dongchuan در شهر Lanzhou به تاشکند در حال حرکت هستند.
موفقیت ها و عزم تاشکند نیز مبتنی بر ارقام نسبتاً مشخصی است. طبق نظرسنجی ها، در سال 2019، 65٪ ازبک ها گفتند که "به شدت از پروژه‌های انرژی و زیرساختی که به طور مشترک با چین اجرا می شوند حمایت می کنند. 75٪ از پاسخ دهندگان حداقل نسبتاً مطمئن هستند که سرمایه‌گذاری های چینی باعث ایجاد شغل می شود.

تاشکند به خوبی می داند که چین و ایالات متحده به عنوان اقتصادهای توسعه یافته، در جذب سرمایه گذاری به طور فعال رقابت می کنند و این دو کشور خود بزرگترین دریافت کننده سرمایه هستند. در پایان سال 2020، سرمایه گذاری مستقیم خارجی در چین توسط کارشناسان سازمان ملل 163 میلیارد دلار، در ایالات متحده - 134 میلیارد دلار تخمین زده شد. کمترین میزان سرمایه گذاری به فقیرترین کشورهای آفریقا - مانند کنگو، جمهوری آفریقای مرکزی، زیمبابوه یا کشورهایی که درگیر مناقشات نظامی مانند سوریه، یمن، افغانستان، عراق و غیره هستند، می رسد.
از این رو، در آسیای میانه، ازبکستان در حال تبدیل شدن به یک نقطه جذابیت جدید برای سرمایه گذاری ها، همکاری ها، تجارت و پروژه های بین قاره ای است که قزاقستان را به دلیل چین‌هراسی دور می زند.

منبع:
https://ia-centr.ru/experts/adil-kaukenov/ekonomika-kazakhstanskoy-sinofobii/
کد مطلب: 4487