تاجیکستان 2016؛ از تشدید مشکلات اقتصادی تا اصلاحات معنادار قانون اساسی

تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۳ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۱۵
Share/Save/Bookmark
 
اصلاح قانون اساسی، زندانی شدن تعدادی از اعضای بلندپایه حزب نهضت اسلامی، کسب نخستین مدال طلای المپیک، تداوم سردی روابط با ایران و بهبود تعاملات با ازبکستان از مهم‌ترین اتفاقات تاجیکستان در سال 2016 بود.
 

ایراس: اصلاح قانون اساسی، بحران نظام بانکی، زندانی شدن تعدادی از اعضای بلندپایه حزب نهضت اسلامی، نخستین مدال طلای المپیک ورزشکار تاجیک، تداوم سردی روابط با ایران و بهبود تعاملات با ازبکستان، آغاز رسمی عملیات ساخت نیروگاه «راغون» و حمایت مجمع عمومی سازمان ملل از ابتکار دوشنبه برای اعلام دهه «آب برای توسعه پایدار» از مهم‌ترین اتفاقات تاجیکستان در سال 2016 بود.
 
اصلاح قانون اساسی تاجیکستان
در 22 می (2 خرداد) سال 2016 در تاجیکستان همه پرسی اصلاح قانون اساسی این کشور انجام شد.
بر اساس طرح اصلاح قانون اساسی تاجیکستان، 42 مورد تغییر آن لحاظ شده بود ولی به اعتقاد تحلیلگران مهم‌ترین آنها اعطای عنوان «پیشوای ملت» به «امامعلی رحمان» و پائین آوردن سن داوطلبان پست ریاست جمهوری از 35 به 30 سال می‌باشد.
عنوان پیشوای ملت به رحمان امکان می‌دهد تا بدون محدودیت زمانی در انتخابات ریاست جمهوری به عنوان نامزد معرفی شود. از سوی دیگر پائین آمدن سن داوطلبان انتخابات ریاست جمهوری به «رستم امامعلی» پسر 29 ساله رئیس جمهور تاجیکستان شانس نامزد شدن در انتخابات سال 2020 را فراهم می‌کند.


سال 2016 و تداوم مشکلات مالی
سال 2016 همانند سال 2015 برای تاجیکستان همراه با یک سری از مشکلات جدی اقتصادی و مالی بود.
به خصوص نظام بانکی تاجیکستان مواجه بحران جدی شد که بر اثر آن تعدادی از بانک‌های این کشور ورشکسته شدند.
دلیل اصلی بروز این وضعیت به طور قابل توجه کاهش یافتن وجوه ارسالی از سوی مهاجران کاری تاجیک مقیم روسیه و افت تولید ناخالص داخلی دانسته می‌شود که منجر به عدم اجرای تعهدات نظام بانکی در زمینه اعتبارات شده است.
بر اساس نظر تحلیلگران مسائل اقتصادی انتقال پول از خارج به تاجیکستان (عمدتا از سوی مهاجران کاری مقیم روسیه) در سال 2016 پائین تر از سطح یک سال پیش بوده است. چنانچه در سال 2014 بیش از 3.8 میلیارد دلار به تاجیکستان منتقل شده است پس در سال 2015 فقط 1.28 میلیارد دلار انتقال یافته است.
گفته می شود که در 6 ماه سال 2016 نسبت به دوره مشابه یک سال پیش انتقال پول از سوی مهاجران کاری مقیم روسیه 3 برابر افت داشته است.


زندانی شدن اعضای بلندپایه حزب ممنوع نهضت اسلامی
دادگاه عالی تاجیکستان در ماه می (خرداد) «سیدعمر حسینی» و «محمدعلی هیئت» معاونان حزب نهضت اسلامی این کشور را به حبس ابد و 12 تن دیگر از اعضای بلندپایه این حزب را از 2 تا 28 سال محکوم به زندان کرد.
محاکمه آنان پشت درهای بسته انجام شد که برخی از سازمان های حقوق بشری نسبت به این اقدام تاجیکستان اعتراض کردند.
فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان به دنبال ناآرامی‌های ماه سپتامبر سال 2015 که از سوی دادگاه عالی این کشور به عنوان «تلاش کودتا از طرف «عبدالحلیم نظرزاده» معاون سابق وزیر دفاع ارزیابی شد، ممنوع گردید و ده ها تن از فعالان این حزب به اتهام همدستی با نظرزاده بازداشت شدند.


نخستین مدال طلای المپیک تاجیکستان
در سالی که گذشت تاجیکستان نخستین مدال طلای المپیک پس از استقلال را کسب کرد. «دلشاد نظراف» ورزشکار تاجیک با پرتاب چکش برابر با 78 متر و 68 سانتیمتر برنده مدال طلای بازیهای المپیک ریو و چهارمین مدال المپیک این کشور پس از استقلال شد.
در پی این پیروزی به نظراف نشان دولتی «شرف»، مبلغ 300 هزار سامانی (معادل 40 هزار دلار)، عنوان «شهروند افتخاری دوشنبه» و آپارتمان دو خوابه اهدا شد.
نظراف 34 ساله برنده نقره مسابقات قهرمانی جهانی در سال 2015 (پکن)، قهرمان آسیا در سال های 2009 (گوانجو)، 20013 (پونه، هند) و 2015 (آخین، چین) می‌باشد.

تداوم سردی روابط با ایران و بهبود تعاملات با ازبکستان
در سال 2016 روابط تاجیکستان و ایران همچنان سرد باقی ماند و از سوی هیچ یک از دو طرف اقدامات اساسی برای تغییر وضعیت صورت نگرفت.  
البته نشانه های از سردی در روابط میان 2 کشور در چند سال پیش نیز به مشاهده شد ولی پس از تعطیلی حزب نهضت اسلامی تاجیکستان و شرکت «محی الدین کبیری» در بیست و نهمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی در تهران، مقامات تاجیک واکنش های تندی از خود نشان دادند. 
به این دلیل در سال گذشته میلادی روابط دوشنبه و تهران به پائین ترین سطح خود در 25 سال اخیر مواجه شد و علاوه بر آن فعالیت بیشتر نهادهای ایرانی در تاجیکستان قطع شد.  
اما در این میان روابط تاجیکستان با ازبکستان که طی دو دهه اخیر همواره با مشکلات متعددی رو به رو بود، با مرگ «اسلام کریم‌اف» در ماه سپتامبر 2016 بهتر شد.
قطع نظر از روابط تیره دوشنبه و تاشکند رئیس جمهور تاجیکستان در مراسم تشییع جنازه کریم‌اف حضور یافت که این اقدام از سوی رهبری جدید ازبکستان به عنوان «گام حسن نیت» تلقی شد و از میان مهمانان رسمی خارجی نخستین فرصت صحبت و ابراز همدردی در این مراسم به امامعلی رحمان واگذار شد.
«شوکت میرضیایف» به عنوان رئیس جمهور موقت ازبکستان در نخستین بیانیه رسمی خود، بهبود روابط با کشورهای همسایه را یکی از اولویت های اصلی سیاست خارجی تاشکند عنوان کرد و بلافاصله وارد اقدام شد.
طی نخستین ماه ریاست جمهور موقت میرضیایف هیئت های رسمی و غیر رسمی دو کشور با یکدیگر مذاکراتی را صورت دادند.
پس از آن در ماه‌های بعد معاونان وزیر امور خارجه و انرژی تاجیکستان به تاشکند سفر کردند و در مقابل وزیر امور خارجه و معاون نخست وزیر ازبکستان نیز از دوشنبه بازدید به عمل آوردند.
بر اساس توافقات مقامات عالی دو کشور از ابتدای سال 2017 پروازهای میان دوشنبه و تاشکند که طی 24 اخیر قطع شده بودند، از سر گرفته خواهند شد. علاوه بر آن طرف ازبکستان آمادگی خود برای بازسازی بخش های تخریب شده از راه آهن بین دو کشور را نشان داد که با استقبال گرم دوشنبه رو به رو شد.
همچنین کاهش تعرفه‌های انتقال کالا، برقراری مجدد واردات و صادرات انرژی برق، گسترش همکاری‌ها در زمینه کشاورزی، لغو و تسهیل صدور روادید و نزدیکی دیدگاه ها در خصوص ساخت نیروگاه برق آبی «راغون» از دیگر توافقات مهم دانسته می‌شود.


آغاز رسمی عملیات ساخت نیروگاه و سد «راغون»
در 29 اکتبر آغاز رسمی عملیات ساخت نیروگاه و سد «راغون» در مراسمی با حضور امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان و با بستن جریان رودخانه «وخش» آغاز شد.
رحمان طی سخنانی در حضور صدها نفر از کارگران این پروژه گفت که ساخت این نیروگاه در توسعه اقتصادی کشورش و کاهش سطح بیکاری موثر خواهد بود.
وی دست یابی به استقلال انرژی را از اهداف راهبردی دولت تاجیکستان عنوان کرد و افزود: بدون ساخت نیروگاه راغون تحقق این مهم میسر نخواهد بود.
سد این نیروگاه، 335 متر ارتفاع خواهد داشت که بلند‌ترین سد سنگی و خاکی در جهان خواهد بود. ظرفیت تولید سالانه برق نیروگاه راغون، 3600 مگاوات (بیش از 17 میلیارد کیلووات ساعت) پیش‌بینی می‌شود.
این سد از سوی شرکت ایتالیایی «سولینی امپردجیلو» که در مناقصه بین‌المللی پیروز شد، احداث خواهد شد. در حال حاضر، در پروژه ساخت این نیروگاه حدود 15 هزار متخصص و کارگر و بیش از هزار دستگاه و تجهیزات فعالیت می‌کنند.
نخستین توربین از 6 توربین راغون در ماه دسامبر سال 2018 آغاز به تولید برق خواهد کرد و ظرفیت نهایی این نیروگاه در سال 2024 تکمیل خواهد شد.


اعلام دهه «آب برای توسعه پایدار»
در 21 دسامبر سال گذشته میلادی مجمع عمومی سازمان ملل به اتفاق آرا قطعنامه‌ای در خصوص «دهه بین المللی عمل: آب برای توسعه پایدار (2018-2028)» را به تصویب رساند که این اقدام از سوی رئیس جمهور تاجیکستان دست آورد بزرگ دیپلماسی این کشور عنوان شد.
ابتکار اعلام دهه «آب برای توسعه پایدار» برای اولین بار از سوی «امامعلی رحمان» رئیس جمهور تاجیکستان در جریان هفتمین اجلاس جهانی آب که در ماه آوریل سال 2015 در کره جنوبی برگزار گردید، مطرح شد.
به اعتقاد رئیس جمهور تاجیکستان، بدون حل و فصل مسائل آب توسعه پایدار امکان نخواهد داشت، به خصوص اینکه چالش‌های قرن معاصر نظیر بحران‌های مالی و اقتصادی، رشد جمعیت، تغییر محیط زیست، افزایش میزان حوادث مرتبط با آب، کمبود آب و به تبع آن افزایش سطح فقر، گسترش بیماری‌های واگیردار و افزایش مرگ و میر مادر و کودک و... تشریک مساعی همه کشورهای جهان و اتخاذ اقدامات موثر در این زمینه را می‌طلبد.
به ابتکار تاجیکستان و حمایت کشورهای عضو سازمان ملل همچنین دهه بین‌المللی «آب برای حیات» (2005-2015) اعلام شده بود که طی آن اقدامات مهمی صورت گرفت و ضرورت همکاری و همگرایی بین کشورها در بحث مدیریت منابع آب و حل و فصل مسائل مربوط به آن بهتر درک شد.
تاجیکستان با توجه به اهداف اعلام شده در قطع نامه مجمع عمومی سازمان ملل مبنی بر دهه جدید «آب برای توسعه پایدار»، روی بهبود مکانیزم‌های شکل گیری و انتشار دانش، تسهیل دسترسی به دانش و تبادل اطلاعات مربوط به تجربیات موفق در زمینه حفظ و بهره برداری مناسب از منابع آب تاکید می کند.
همچنین بحث حفظ منابع آب برای منطقه آسیای مرکزی مهم دانسته می‌شود زیرا طی 45-50 سال اخیر به دلیل تغییر اقلیم و تاثیر اقدامات بشری بر روی محیط زیست بیش از 35 درصد یخچال‌های تاجیکستان از بین رفته و بدون همکاری با کشورهای آسیای مرکزی و جامعه جهانی حفظ منابع آبی منطقه با مشکل مواجه خواهد شد.

انتهای گزارش/


منبع: خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه
 
کد مطلب: 2714