هادی محقق، کارگردان «ممیرو»، فیلم برتر جشنواره کازان در گفتگو با ایراس:

سکوت «ممیرو»، یکی از رموز موفقیت آن در جشنواره کازان بود.

تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۳۵
Share/Save/Bookmark
 
هادی محقق: به نظرم شاید یکی از عوامل اصلی که باعث دیده شدن فیلم بود، ساکت بودن فیلم است. در حال حاضر سینما با ادبیات نمایشی گره عجیبی خورده است و یکی از مولفه های کلاسیک، دیالوگ است. حذف دیالوگ می تواند یک آیتم جذاب برای مخاطب باشد ... آیتم بعدی، بازی ها است. بازی پیرمرد جذابیت خوبی به اثر داده است و از همه اینها مهم تر، به نظرم فضای حاکم بر فیلم و فرم کلی فیلم است ... فاصله گرفتن از جریان سینمای کلاسیک، بر خطِ همیشگی قرار نگرفتن، تجربه دیگران را تجربه نکردن و استفاده از تجربیات خود، هر کدام از این مولفه ها می تواند باعث شده باشد که داوران فیلم «ممیرو» را دوست داشته باشند ...
 
ایراس: هادی محقق، کارگردان فیلم «ممیرو» که شهرتی جهانی برای خود کسب کرده است، تا کنون موفق به دریافت جایزه های گوناگونی برای این فیلم در جشنواره های مختلف شده است. این فیلم همچنین برنده جایزه اصلی بهترین فیلم داستانی و بهترین فیلمبرداری از «دوازدهمین جشنواره فیلم مسلمانان کازان» شده است. به همین بهانه با هادی محقق، کارگردان فیلم «ممیرو»، به گفتگو نشستیم که تقدیم حضور علاقمندان می شود:
 
ایراس: جناب آقای محقق، در مورد ایده شکل گیری فیلم «ممیرو» و ساخت آن کمی توضیح دهید.
 
محقق: به نظرم شکل گیری یک اثر هنری منتهی می شود به میزانی که خالق آن اثر زندگی کرده است. یعنی زمانی که یک نقاشی می کشید، در حال کشیدنِ آن زمانی هستید که زندگی کرده اید. معمولا انسان در زندگی در معرض یک سری اتفاقات و نشانه ها قرار می گیرد که در نهایت به آن مفهوم ذهنی که نشانگر ذهنیت خالق اثر است، منتهی می شود. مفهوم فیلم «ممیرو» هم به همین صورت شکل گرفت. البته برای نشان دادن آن مفهوم قاعدتا نیاز به یک ابزاری است که ما تهیه فیلم را انتخاب کردیم. در نشست هایی که برای انسان صورت می گیرد، سفرهایی که گهگاه می رود، عکس هایی که می بیند و گفتگو با افراد مختلف، باعث می شود که یک چیزی شبیه به یک نسیم به سمتت آید که به گونه ای، با آن مفهومی که در ذهنت است، همخوانی دارد.
 
زمانی یک نفر در مورد یک پیرزن با من صحبت کرد که باعث شکل گیری ایده اولیه ساخت فیلم «ممیرو» شد؛ اما به دلیل وجود یکسری ملاحظات و قوانین داخلی کشور، عملا نمی شد فیلم را حول یک پیرزن بسازیم و چون موضوع، انسان بود و در واقع زن و مرد بودن شخصیت فیلم برایم تفاوتی نداشت، آن را تبدیل کرد به یک پیرمرد. چرا که بدون در نظر گرفتن یکسری شرایط فیزیکی، زور بازو و ... انسان ها در ذات مشترکند و تبدیل شخصیت پیرزن به پیرمرد عملا آسیبی به کار نمی زد. در واقع این فیلم محصول خاطره ای بود که یک نفر برایم تعریف کرد و دیدم که با آن مفهومی که در ذهن من است، تناسب دارد و از همه مهمتر وقتی دیدم ماجرا ماجرای یک انسان است، یعنی فراتر از درگیری های اجتماعی و سیاسی و ...، برام جذاب تر شد و این شد که این فیلم را ساختیم.
 
ایراس: در مورد داستان فیلم هم کمی توضیح می دهید؟
 
محقق: در ظاهر شاید در این فیلم، با آن مدل سینمای کلاسیک و سینمایی که با درام و روایت سر و کار دارد، مواجه نیستیم. ولی آن چیزی که می خواهد بگوید زجر یک انسان است که در واقع، مفهمومی به نام عشق را از دست داده و خودش مسبب این جریان است. البته فیلم یکسری زیرمتن هایی هم دارد که باید خود فیلم آن را نشان دهد.
 

داستان، داستان پیرمردی است که درگیر از دست دادن معشوقه اش می شود و نوه ای هم دارد که شخصیتِ حامی اوست، حامی ای که خود پیرمرد آن را نمی خواهد. در واقع یکی از اتفاقات فیلم همین نخواستن پیرمرد است حتی در قالب کلام و گفتگو و هرچه پسربچه تلاش می کند این موضوع را مدیریت کند، قادر نیست و همین طور با پیرمرد درگیر است تا اینکه پسر با دختری ازدواج می کند و با آمدن این دختر به زندگی این افراد، امید تازه ای به زندگی این پیرمرد رنجور و ناتوان بر می گردد، ولی خیلی دیر شده است. البته، «دیرشدنی» که از نظر ماست و شاید از نظر خود آن شخصیت درست باشد. در واقع یک مفهوم برایش آشنا می شود.
 
ایراس: چه شد که این فیلم را مناسب اکران در جشنواره فیلم کازان دیدید؟
 
محقق: در واقع، پخش کننده ما، آقای عسگری فیلم را فرستاد. معمولا هر جشنواره ای یکسری ردهایی به پخش کننده ها می دهد. مثلا فضای حاکم در جشنواره برلین یک فضای چپی است یعنی بیشتر به مسایلی پیرامون معضلات اجتماعی و آنچه که باعث تهدید جامعه است، می پردازد. جشنواره ای مثل لوکارنو بیشتر بحث تجربه گرایی براش مهم است. جشنواره کن هم تجربه گراست و هم به نحوه برخورد با هنر می پردازد، البته گهگاه به مسایل دیگری مثل موضوع پناهندگان هم اهمیت می دهد ولی اساسا در ذات درگیر مفاهیم هنری است و اینکه این فیلمساز چه می خواهد بگوید.
 
به نظرم فیلم ما با مولفه های کازان همخوانی داشت و با این مدل سینمای تجربه قرابت داشت. البته فیلم آقای فرهادی هم قبلا در همین جشنواره کازان جایزه گرفته بود.
 
ایراس: همان طور که می دانید 60 فیلم از 33 کشور مختلف در این جشنواره حضور داشته است، از نظر شما علت استقبال داوران جشنواره و برگزیده شدن این فیلم به عنوان بهترین فیلم جشنواره کازان چیست؟
 
محقق: این یک اقبال است. شاید اگر فیلم های دیگری در جشنواره حضور داشت، فیلم ما انتخاب نمی شد. ولی به نظرم شاید یکی از عوامل اصلی که باعث دیده شدن فیلم بود، ساکت بودن فیلم است. در حال حاضر سینما با ادبیات نمایشی گره عجیبی خورده است و یکی از مولفه های کلاسیک، دیالوگ است. حذف دیالوگ می تواند یک آیتم جذاب برای مخاطب باشد، یعنی شما 90 دقیقه فیلم می بینید با 4 دقیقه دیالوگ. به نظرم دیدن 90 دقیقه تصویر و پیدا کردن قصه از داخل تصاویر، می تواند جذاب باشد.
 
آیتم بعدی، بازی ها است. بازی پیرمرد جذابیت خوبی به اثر داده است و از همه اینها مهم تر، به نظرم فضای حاکم بر فیلم و فرم کلی فیلم است.
 
فاصله گرفتن از جریان سینمای کلاسیک، بر خطِ همیشگی قرار نگرفتن، تجربه دیگران را تجربه نکردن و استفاده از تجربیات خود، هر کدام از این مولفه ها می تواند باعث شده باشد که داوران فیلم «ممیرو» را دوست داشته باشند.
 
ایراس: گویا شما خودتان در جشنواره حضور نداشتید، آیا کسی به نمایندگی از شما در مراسم اختتامیه حضور داشت؟
 
محقق: نه. به نظرم تا حدودی کم سلیقگی از طرف جشنواره صورت گرفت. طبق گفته های پخش کننده ما، این جشنواره اصلا مقدمات سفر را برای ما فراهم نکرد. البته چون خودم هم درگیر کار و فیلمبرداری بودم خیلی پیگیر نشدم.

 

ایراس: پس جایزه را چه کسی دریافت کرد؟
 
محقق: یک ایرانی آنجا بود که خودش هم در جشنواره فیلم داشت و دو جایزه ای را که «ممیرو» گرفت، ایشان دریافت کردند. البته هنوز جوایز به دستم نرسیده و قرار است به زودی تندیس ها به دستم برسد.
 
ایراس: خبر دارید که استقبال مخاطبان و تماشاگران چگونه بوده است؟
 
محقق: این طور که من شنیدم استقبال خیلی خوب بوده و مردم بسیار پیگیر بوده اند.
 
ایراس: تا چه حد از اکران فیلم «ممیرو» در گروه هنر و تجربه در ایران تا به امروز راضی هستید؟
 
محقق: بالاخره اکرانی شده و افرادی هستند که این فضاها را دوست دارند و فیلم را می بینند. با این حال، اتفاق مهیبی نبود و فیلم مخاطب های خاص خودش را داشت.
 

 ---------
مصاحبه کننده: مرضیه موسوی
 
 
کد مطلب: 2081