سیدرضا میرطاهر

هماورد طلبی هسته ای و تسلیحاتی روسیه در برابر آمریکا

مقاله ایراس
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۷ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۰۷:۳۰
Share/Save/Bookmark
 
اخیرا ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه به عنوان بالاترین مقام اجرایی این کشور که نقشی بی بدیل در ترسیم سیاست های روسیه در ابعاد مختلف دارد، در موضع گیری بی سابقه به هماورد طلبی با آمریکا در دو زمینه هسته ای و تسلیحاتی پرداخت.
 

روابط روسیه و آمریکا در سال های اخیر روند مستمر تشدید اختلافات و تنش ها را طی کرده و منافع متعارض این دو قدرت هسته ای در شرق اروپا، خاورمیانه و شرق دور موجب شده تا آمریکایی ها در اسناد بالا دستی خود مانند استراتژی امنیت ملی، استراتژی دفاع ملی و دکترین جدید هسته ای آمریکا، همواره از روسیه به مثابه بزرگترین تهدید علیه آمریکا و نیز تهدید هسته ای شماره یک یاد کنند. طبیعتا اقدامات خصمانه واشنگتن علیه مسکو، از سوی روسیه بی پاسخ نمانده و لذا اخیرا ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه به عنوان بالاترین مقام اجرایی این کشور که نقشی بی بدیل در ترسیم سیاست های روسیه در ابعاد مختلف دارد، در موضع گیری بی سابقه به هماورد طلبی با آمریکا در دو زمینه هسته ای و تسلیحاتی پرداخت.
 
تهدید هسته ای
پوتین روز پنجشنبه 10 اسفند 96 ( اول مارس 2018) اعلام کرد که هرگونه حمله احتمالی هسته ای  به این کشور و متحدانش را با حمله هسته ای متقابل فوری و بدون توجه به عواقب آن پاسخ خواهد داد. به گفته وی، دکترین نظامی روسیه این اجازه را می دهد که در واکنش به حمله اتمی علیه روسیه و یا متحدانش و یا حمله علیه روسیه با تسلیحات متعارف در صورتی که تمامیت حکومت مورد تهدید قرار بگیرد، از سلاح هسته ای استفاده کند. موضع قاطعانه پوتین و تاکید وی بر کاربرد تسلیحات هسته ای، پاسخی مستقیم به دکترین هسته ای جدید واشنگتن است که روسیه را به منزله بزرگترین تهدید هسته ای علیه آمریکا تلقی کرده و حتی بر استفاده از سلاح اتمی در صورت حمله متعارفی گسترده روسیه به اروپای شرقی تاکید ورزیده است. از نگاه مقامات ارشد نظامی و سیاسی آمریکا، روسیه باید متقاعد شود اگر تهدید به حتی یک حمله هسته‌ای محدود در اروپا بکند با "هزینه‌های شدید غیرقابل قبول" روبرو خواهد شد. مقامات ارشد نظامی روسیه بر این باورند که با توجه به برنامه جدید تسلیحاتی روسیه، قادر هستند تا واکنش مناسبی در قبال این تهدیدات انجام دهند. رابرت سوفر معاون وزیر دفاع آمریکا نیز در توجیه استراتژی جدید این کشور گفت که واشنگتن «می‌خواهد مطمئن شود که هیچ خطایی از روسیه سر نمی‌زند». وی افزود: روسیه باید بداند که حمله هسته‌ای حتی محدود، این کشور
از نگاه مقامات ارشد نظامی و سیاسی آمریکا، روسیه باید متقاعد شود اگر تهدید به حتی یک حمله هسته‌ای محدود در اروپا بکند با "هزینه‌های شدید غیرقابل قبول" روبرو خواهد شد
را به هدف‌هایش نمی‌رساند اما موجب تغییر اساسی ماهیت مخاصمه خواهد شد و هزینه غیرقابل محاسبه‌ای برای مسکو خواهد داشت. از قبل هم انتظار می رفت که دکترین جدید هسته ای آمریکا موجب واکنش شدید مسکو خواهد شد و اکنون شاهد این واکنش آنهم از جانب بالاترین مقام اجرایی روسیه هستیم. این واکنش به معنای دفاع تمام قد هسته ای روسیه از خود و متحدانش در قبال حملات هسته ای ویا متعارفی گسترده خواهد بود.
 
پوتین و توانمندی نظامی
مساله دیگری که پوتین در سخنرانی خود بر آن تاکید کرد تقویت زیرساخت‌های نظامی روسیه در منطقه شمالگان به منظور حفاظت از منافع روسیه به عنوان یک اولویت بود. پوتین با اشاره به پیشرفت‌های نظامی روسیه طی سال‌های گذشته گفت، ارتقاء تسلیحات راهبردی روسیه در واکنش به اقدامات نظامی آمریکا و دیگر کشورهای جهان حاصل شده است و ارتش روسیه یک سامانه پیشرفته در اطراف مسکو به منظور حفاظت از این شهر مستقر کرده است. پوتین تأکید کرد، آمریکا در سال ۲۰۰۲ از پیمان ضدموشک‌های بالستیک خارج شد و با وجود تلاش‌های مکرر مسکو برای گفت‌وگو با واشنگتن در این رابطه، آمریکا از تعهدات خود در این زمینه سر باز می زند و همین مساله نیز مسکو را وادار کرده تا هر آنچه می‌تواند برای ارتقای قابلیت‌های دفاعی خود به کار گیرد و عملیات نظامی روسیه در سوریه نیز پیشرفت قابل توجه قابلیت‌های نظامی روسیه را به تصویر کشید. به گفته پوتین، آمریکا قصد دارد تا ۵ رزمناو و ۳۰ ناوشکن نزدیک مرزهای روسیه مستقر کند و توسعه قابلیت‌های نظامی روسیه در پاسخ به اقدامات آمریکا صورت می‌گیرد. اقدام دیگر پوتین که در نوع خود بی سابقه بود، نمایش گرافیکی و تصویری انواع جدید تسلیحات هسته ای استراتژیک روسیه از قبیل موشک های هسته ای قاره پیما قادر به گذشتن از سامانه های ضد موشکی آمریکا، موشک های کروز جدید و ربات های زیر دریایی های جدید و تسلیحات لیزری بود که در واقع به منظور نشان دادن توانایی تکنولوژیکی روسیه برای مقابله با غرب صورت گرفت.پوتین اخیرا برنامه جدید تسلیحاتی 325 میلیارد دلاری روسیه را امضا کرد. "سرگئی شویگو" وزیر دفاع روسیه تاکید کرد تسلیحات جدیدی که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور این کشور در سخنرانی سالانه خود از آنها پرده برداشت به روسیه برای پرهیز از درگیر شدن در یک مسابقه تسلیحاتی دیگر کمک خواهد کرد. به گفته وی، کشورهای ناتو می کوشند روسیه را درگیر یک مسابقه تسلیحاتی جدید کنند. به گفته دیمیتری راگوزین معاون نخست وزیر روسیه قرار است تا سرمایه گذاری قابل توجهی در زمینه فن آوری بسیار پیشرفته مانند رباتیک، هوش مصنوعی، پهپادها، سامانه های ضد موشکی و مهمات دقیق در برنامه تسلیحاتی جدید صورت گیرد. نگاه برنامه ریزان نظامی روسیه به تهدیدات موجود و آینده است که شامل توانمندی نظامی ناتو، عملیاتی شدن سامانه موشکی فراصوت تهاجمی آمریکا که قادراست همه نقاط جهان را هدف قرار دهد و استقرار سامانه های هسته‌ای می شوند.
 
تسلیحات
تسلیحات جدیدی که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور این کشور در سخنرانی سالانه خود از آنها پرده برداشت به روسیه برای پرهیز از درگیر شدن در یک مسابقه تسلیحاتی دیگر کمک خواهد کرد
شگفتی ساز

ولادیمیرپوتین رئیس‌جمهوری روسیه در سخنرانی سالانه خود از چندین سامانه جدید نظامی که این کشور در حال توسعه آن است پرده‌برداری کرد. وی بر این مساله تاکید کرد که نظیر چنین تسلیحاتی در دنیا وجود ندارد. در ادامه اسامی و مشخصات این تسلیحات شگفتی ساز می آید.
 
موشک "سرمات"
وزن موشک بالستیکی قاره پیمای "سرمات" بیش از 200 تن بوده، آنرا می توان به  حداقل 10 کلاهک هسته ای مسلح کرد و سامانه های ضد موشکی با دشواری می توانند آن را رهگیری کنند. علاوه بر این تعداد کلاهک های هسته ای سرمات بیشتر از موشک "وایوودا" است که فعلا قوی ترین موشک بالستیکی قاره پیما در جهان است.موشک "سرمات" که کار ساخت آن در سال 2009 آغاز گردیده، جزو موشک های فوق سنگین است. این موشک با سوخت مایع کار می کند و از سکوهای زیرزمینی پرتاب می شود وبردی 11 هزار کیلومتری دارد.
 
موشک کروز"آوانگارد"
موشک بالدار جدید روسیه به نام "آوانگارد" دارای برد غیرمحدود است که آزمایش آن با موفقیت انجام شده است. این موشک توانایی پرواز در لایه های متراکم جو با سرعت مافوق صوت بیش از 20 برابر سرعت صوت را دارد و بدین ترتیب در زمره موشکهای فرا صوت طبقه بندی می شود.
 
تسلیحات"لیزری"
پوتین در باره تسلیحات لیزری با اشاره به آگاهی از  فعالیت برخی کشورها برای ساخت سلاح های جدید ازجمله لیزری  تاکید کرد که روسیه در این زمینه نسبت به دیگر کشورها پیشقدم است. وی تصریح کرد که در توسعه تسلیحات لیزری موفقیت های زیادی را بدست آورده ایم و این موفقیت نه فقط در عرصه تئوری است، بلکه اکنون چنین تسلیحاتی را در اختیار داریم که تا کنون ضرورتی برای رونمایی از آن دیده نشده است.
 
موشک هوا پرتاب کروز "کنجال"
به گفته پوتین موشک فوق العاده دقیق و فرا صوت هوا به زمین "کنجال" روسی در دنیا بی نظیر است که به صورت موفقیت آمیز آزمایش شده و از اول دسامبر 2017 در اختیار نیروی هوایی روسیه در جنوب این کشور قرار گرفت. هر چند وجود موشکی کروز کنجال رسما اعلام شده اما مشخصات آن فاش نشده است. این موشک در جنگنده های سوخو مورد استفاده قرار خواهد گرفت. این موشک به دلیل سرعت فوق العاده می تواند از دید رادار دشمن پنهان بماند.
 
ربات زیردریایی
به گفته پوتین، روسیه یک ربات زیر دریایی ساخته که قادر است به طور نامحدود فاصله بین قاره ها را طی کرده و به اعماق آب نفوذ کند و با سرعتی بیشتر از پیشرفته ترین زیردریایی ها مانند اژدر حرکت کند.این زیردریایی را می توان با کلاهک هسته ای نیز مجهز کرد وقادر است تاسیسات ساحلی یا گروههای ناو هواپیما بر را مورد حمله قرار دهد.
 
موشک کروز نسل جدید
به گفته پوتین موشک کروز با توانایی حمل کلاهک هسته ای در سال 2017 مورد آزمایش قرار گرفت. در طی این پرواز، کلاهک هسته ای به بالاترین سطح قدرت داده شده رسیده و برد مورد نیاز را فراهم می کند.
 
واکنش ها و تاثیرات
رسانه های غربي به اظهارات رئيس جمهور روسيه درباره جدید ترین تسليحات روسي
مقامات ارشد سیاسی و نظامی روسیه بر این باورند که با توجه به برنامه جدید تسلیحاتی روسیه، قادر هستند تا واکنش مناسبی در قبال تهدیدات فزاینده غرب به ویژه آمریکا نشان دهند
واکنش شديدي نشان دادند و در این زمینه به «موشک هاي شکست ناپذير» و «هشدارهايي» که به آمريکا داده شده است، اشاره کردند. وزارت دفاع آمریکا در واکنش به رونمایی از تسلیحات جدید و به خصوص موشک دارای پیشرانه هسته‌ای توسط رئیس‌جمهور روسیه، مدعی شدند که این موشک هنوز در مرحله تحقیق و توسعه است و در آزمایش‌ها موفق نبوده است. از جمله یک مقام آمریکایی در واکنش به نمایش تسلیحات جدید روسیه در سخنرانی ولادیمیر پوتین صحت گفته‌های وی را زیر سوال برد. با این حال به گفته کارشناسان نظامي، احتمال دارد اين اقدام روسيه باعث افزايش بودجه نظامي آمريکا شود.به گفته الکساندر ژيلين، مسئول مرکز مطالعات مسائل اجتماعي کاربردي امنيت ملي روسيه، پنتاگون، احتمالا از سخنان رئيس جمهور روسيه براي درخواست افزايش جديدي در بودجه نظامي اين کشور بهره برداري خواهد کرد. به گفته وی، «در صورتي که بودجه نظامي کشوري به بيش از 700 ميليارد دلار در سال افزايش يابد، اين بودجه ديگر دفاعي نيست، بلکه بودجه جنگي است».به گفته الکساندر خرامچيخين،  رئيس موسسه تحليل سياسي و نظامي روسيه، دغدغه حقيقي پنتاگون به موشک هاي کروز با کلاهک هسته اي که رئيس جمهور روسيه در جريان سخنراني سالانه خود معرفي کرد، مربوط خواهد شد. با اشاره به اين سلاح ها که هنوز براي آنها نامي گذاشته نشده است، خرامچيخين اعلام کرد از آنجايي که برد اين موشک ها محدوديتي ندارد، اين سلاح مي تواند از هر سمت آمريکا را هدف بگيرد. به علت نداشتن محدوديت در برد، اين موشک به دشواري در چهارچوب پیمان نیروهای هسته ای میانبرد قرار مي گيرد و درباره زيردريايي هاي بدون سرنشين که آنها نيز هيچ محدوديت بردي ندارند، نيز همين مساله صدق مي کند.
 
جمع بندی
نمایش تسلیحات شگفتی ساز روسیه در این برهه زمانی با دو هدف عمده صورت گیرد. نخست با توجه به نزدیکی موعد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری روسیه، پوتین در صدد بر آمد تا در قامت یک رهبر ملی گرا که خواهان احیای موقعیت روسیه به عنوان یک قدرت عمده جهانی است ظاهر شده و در عین حال نمایش تسلیحاتی همراه با سخنرانی سالانه پوتین هشداری جدی  به  غرب به خصوص آمریکا بود که بر این گمان است که دارای برتری نظامی در برابر روسیه است. مقامات ارشد سیاسی و نظامی روسیه بر این باورند که با توجه به برنامه جدید تسلیحاتی روسیه، قادر هستند تا واکنش مناسبی در قبال تهدیدات فزاینده غرب به ویژه آمریکا نشان دهند. در عین حال نمایش تسلیحاتی که باصطلاح می تواند "قاعده بازی" را تغییر دهند هشداری به غربی ها بود تا بیش از این روسیه را در ابعاد امنیتی و نظامی به چالش نکشند. به رغم این تمهیدات، پوتین بر لزوم رفتار عاقلانه غرب و اتخاذ رویکرد مبتنی بر همکاری و چند جانبه گرایی تاکید کرده است. با این حال دورنمای مثبتی در باره تغییر رویکرد یک جانبه گرایانه وجنگ طلبانه آمریکا به عنوان سردمدار ناتو به چشم نمی خورد.
 
 
نویسنده: دکتر سیدرضا میرطاهر، تحلیلگر ارشد مسائل راهبردی

 
کد مطلب: 3596