الهه کریمی ریابی

کنفرانس «جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی»

مقاله ایراس
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۰۲
Share/Save/Bookmark
 
موسسه ایراس با همکاری بنیاد دیپلماسی عمومی آلکساندر گارچاکوف با برگزاری کنفرانس «جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی» قصد دارد تا روابط ایران و روسیه را بررسی نماید و به آسیب شناسی روابط دو کشور در حوزه های آموزشی و دانشگاهی، گردشگری، رسانه ای، فرهنگی–اجتماعی، ایرانشناسی و روسیه شناسی بپردازد.
 

یادداشت سردبیر: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و بنیاد دیپلماسی عمومی الکساندر گورچاکوف در تاریخ 14 آذر 1396 کنفرانس مشترکی با عنوان «ایران و روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی» در شهر مسکو برگزار خواهند کرد. نویسنده که خود نیز یکی از سخنرانان این همایش است، در این نوشتار به تبیین اهمیت دیگر ابعاد مغفول در حوزه روابط دوجانبه ایران و روسیه همچون روابط علمی-دانشگاهی، رسانه ای، گردشگری، فرهنگی و ... پرداخته است.
 
 
 
روابط ایران و روسیه در سال های اخیر گسترش چشمگیری داشته است و این افزایش مناسبات در حوزه های مختلف مشهود می باشد. به نظر می رسد کارشناسان روابط دو کشور بیشتر از منظر سیاسی، امنیتی و استراتژیک روابط دوجانبه ایران و روسیه را بررسی می کنند. در سال های اخیر و به مدد افزایش فعالیت های رایزنی فرهنگی کشورمان در روسیه و همچنین اعزام رایزن فرهنگی روسیه به
باید اذعان کرد ایران و روسیه با وجود نزدیکی جغرافیایی، ‌رابطه تاریخی و وجوه متعدد قرابت فرهنگی و ارتباطات و تبادل علمی مناسبی نداشتند
ایران، به مقوله فرهنگ نیز در روابط دو کشور البته نه در سطح موارد بالا، پرداخته می شود. در حوزه اقتصاد نیز تلاش های گسترده ای برای افزایش تراز تجاری دو کشور صورت می گیرد. این بدان معنی است که همکاری های آموزشی و دانشگاهی، انسانی و اجتماعی در میان اولویت های ارتباطات ایران و روسیه جایگاه چندانی ندارند.
 
از آنجایی که بخش اعظمی از پژوهش های موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) مرتبط با کشور روسیه است، این موسسه با همکاری بنیاد دیپلماسی عمومی آلکساندر گارچاکوف با برگزاری کنفرانس «جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی» قصد دارد تا روابط ایران و روسیه را بررسی نماید و به آسیب شناسی روابط دو کشور در حوزه های آموزشی و دانشگاهی، گردشگری، رسانه ای، فرهنگی–اجتماعی، ایرانشناسی و روسیه شناسی بپردازد. هدف اصلی برگزارکنندگان کنفرانس، بررسی راههای بهبود شناخت دو کشور از یکدیگر و تجزیه و تحلیل چگونگی گسترش مناسبات و افزایش فهم متقابل می باشد.
 
بسیاری از متفکران و متخصصان معاصر بر اهمیت فرهنگ و روابط انسانی در روابط جهانی و بین‌المللی تأکید نموده و تغییر ماهیت روابط بین‌المللی و سیاست جهانی را از رویکرد نظامی و اقتصادی به رویکرد فرهنگی، ویژگی بارز جهان امروز دانسته‌اند. عده‌ای بر نقش‌آفرینی مقوله فرهنگ و روابط انسانی در ایجاد درک صحیح و متقابل و تأثیر آن بر روابط سیاسی و اقتصادی صحه می‌گذارند. در این نوشتار کوتاه، نگاهی به روابط آموزشی، انسانی و اجتماعی
یکی از نتایج مهم و مورد انتظار در روابط بین دانشگاهی تولید مشترک مقالات و انتشارات است که نقش مهمی در رده‌بندی بین‌المللی دانشگاه‌ها دارد
ایران و روسیه خواهیم داشت.
 
جایگاه روابط دانشگاهی در گسترش روابط دو جانبه بر کسی پوشیده نیست و توسعه روابط علمی بین نخبگان و سازمان های مردم نهاد نیز در کنار توسعه روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور بسیارحائز اهمیت است. در سالهای اخیر و به مدد گسترش مناسبات سیاسی ایران و روسیه و افزایش همگرایی در مسائل منطقه ای و جهانی از جمله در مورد مساله سوریه، روابط دو کشور در زمینه های دیگر نیز شاهد رشد و توسعه بوده است و یکی از این حوزه ها روابط دانشگاهی دو کشور می باشد.
 
در حال حاضر توسعه روابط دانشگاهی، توجه به نظام دانشگاه محور و توسعه علمی در ایران و روسیه اهمیت این نشست‌ها را مشخص می‌کند. باید اذعان کرد ایران و روسیه با وجود نزدیکی جغرافیایی، ‌رابطه تاریخی و وجوه متعدد قرابت فرهنگی و ارتباطات و تبادل علمی مناسبی نداشتند. اولین و یا مهم ترین گام در حوزه روابط دانشگاهی در چند سال اخیر را می توان امضای یادداشت تفاهم ایجاد اتحادیه مؤسسات آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه توسط رؤسای دانشگاه تهران و دانشگاه دولتی مسکو ذکر کرد. این یادداشت تفاهم با اهدافی چون تسهیل تبادل دانشجویان و اساتید، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی مشترک، اجرای تحقیقات آکادمیک مشترک و سازماندهی کنفرانس های مشترک بین طرفین به امضا رسید. به نظر می رسد تشکیل چنین اتحادیه ای زمینه ساز تقویت و تعمیق همکاری های علمی و آکادمیک دو کشور باشد. هم چنین در این نشست، یادداشت تفاهم دانشگاه دولتی مسکو و دانشگاه شهید بهشتی برای ایجاد مرکز علمی لامانوسف در دانشگاه
تجربه افزایش معنادار تعداد دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در روسیه پس از تغیر نظام رتبه بندی وزارت علوم و گنجانده شدن نام چند دانشگاه معتبر روسی در رشته های پزشکی و دندان پزشکی، موید اهمیت فراوان سازوکارهای قانونی در رشد و توسعه روابط دانشگاهی دو کشور است
شهید بهشتی و ایجاد مرکز علمی رازی در دانشگاه دولتی مسکو امضا شد.
 
روابط آکادمیک پایدار بیش از آنکه ماهیت اداری داشته باشد، مبتنی بر روابط انسانی متخصصین است و چنین روابطی با شناخت، مکاتبه، رفت‌وآمدهای استادان و دانشجویان، خصوصا تحصیلات تکمیلی دوطرفه میسر خواهد بود. با توجه به اراده سیاسی بر توسعه همه‌جانبه روابط در سطح رهبران و مدیران کلان دو کشور از جمله مناسبات علمی، فناوری و دانشگاهی لازم است تصمیمات جدی پیشبرد این اندیشه‌های راهبردی و شناخت موانع و طرق رفع آن گرفته شود.
 
یکی از نتایج مهم و مورد انتظار در روابط بین دانشگاهی تولید مشترک مقالات و انتشارات است که نقش مهمی در رده‌بندی بین‌المللی دانشگاه‌ها دارد. در این راستا فرصت‌های شش ماهه برای دانشجویان دکتری و انتخاب اساتید راهنمای مشترک و ایجاد شبکه‌های تحقیقاتی برای انشارات مجلات علمی مشترک و متقابل برای آنها مفید است.
 
مسئله مهم دیگری که در گسترش مناسبات دانشگاهی و افزایش تبادل و اعزام دانشجو نقش بسزایی دارد، نظام تایید مدارک تحصیلی در کشور مقابل و رتبه بندی دانشگاه های خارجی در ایران و روسیه است. تجربه افزایش معنادار تعداد دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در روسیه پس از تغیر نظام رتبه بندی وزارت علوم و گنجانده شدن نام چند دانشگاه معتبر روسی در رشته های پزشکی و دندان پزشکی، موید اهمیت فراوان سازوکارهای قانونی در رشد و توسعه روابط دانشگاهی دو کشور است. اکنون با توجه به نتایج نشست‌های برگزار شده و آشنایی نسبی دانشگاه‌های ایران و روسیه و شروع همکاری‌های فیمابین، لازم است همکاری‌ها توسعه یابند و عمیق‌تر شوند. همکاری و حمایت نهادهای دولتی مرتبط با صنعت نیز به تسریع و تسهیل روابط دانشگاهی کمک خواهد نمود.
 
همچنین در بخش دیگری از این کنفرانس ایرانشناسان و روسیه شناسان معاصر دیدگاه های خود را پیرامون وضعیت کنونی ایرانشناسی در روسیه و روسیه شناسی در ایران، چالش های موجود در مسیر توسعه رشته های مذکور در دو کشور و راهکارهای درک صحیح و درست ایران و روسیه از یکدیگر ارائه می نمایند. لازم به ذکر
یکی دیگر از مواردی که در حوزه روابط انسانی کشورها می توان به آن پرداخت، جایگاه رسانه ها در گسترش روابط دو جانبه کشورهاست
است بیش از ده سال از آغاز به کار گروه مطالعات روسیه در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی ارشد می گذرد.
 
در کنفرانس «جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی» در حوزه روابط دانشگاهی محورهای زیر بررسی می گردد:

* جایگاه روابط دانشگاهی در گسترش روابط دو جانبه
* تاریخچه روابط دانشگاهی میان دو کشور
* وضعیت روابط دانشگاهی میان دو کشور
* چشم انداز روابط دانشگاهی میان دو کشور
* راهکارهای افزایش روابط دانشگاهی میان دو کشور
 
همچنین با توجه به اهمیت فراوان گردشگری در توسعه روابط انسانی، در بخشی مجزا سخنرانی هایی پیرامون نقش گردشگری در گسترش روابط دو جانبه، وضعیت گردشگری میان دو کشور و چشم انداز مناسبات میان دو کشور با تکیه بر صنعت گردشگری ارائه می شود.
 
یکی دیگر از مواردی که در حوزه روابط انسانی کشورها می توان به آن پرداخت، جایگاه رسانه ها در گسترش روابط دو جانبه کشورهاست. محققان ایرانی و روسی وضعیت ارتباطات رسانه ای دو کشور، چشم انداز گسترش روابط رسانه ای و راهکارهای افزایش روابط میان رسانه های ایران و روسیه را مورد ارزیابی قرار خواهند داد.
 
امید است که نظرات کارشناسان شرکت کننده در این کنفرانس تاثیر مثبتی در توسعه روابط انسانی و اجتماعی دو کشور داشته باشد و مورد استفاده نهادهای مسئول قرار گیرد.
 
 
 
نویسنده: دکتر الهه کریمی ریابی، استادیار گروه مطالعات روسیه دانشگاه تهران
 
 
 
 
کد مطلب: 3460