نویسنده: علي آدمي-ماهنامه شماره 2- مرداد 1384

نگرشي تحليلي از دور جديد روابط جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان

تاریخ انتشار : يکشنبه ۵ ارديبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۳۳
Share/Save/Bookmark
 
نگرشي تحليلي از دور جديد روابط جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان
 
ایراس: سفر سه روزه رئيس جمهور آذربايجان به دعوت رسمي سيد محمد خاتمي رئيس جمهوري اسلامي ايران و در پاسخ  به سفر مرداد ماه وي به باكو صورت گرفت. رئيس جمهوري ايران نيمه مردادماه گذشته در سفري سه روزه به جمهوري آذربايجان، درباره راههاي گسترش روابط و مناسبات تهران ـ باكو با مقامهاي اين كشور گفتگو كرد. در سفر پانزدهم مردادماه آقاي خاتمي به جمهوري آذربايجان دو كشور بر توسعه همكاريهاي تهران ـ باكو در زمينه هاي سياسي، امنيتي، اقتصادي و فرهنگي تأكيد كردند.
در اين سفر، 9 سند همكاري در زمينه هاي مذكور به تصويب رسيد و مقامات دو كشور با امضاي يك بيانيه مشترك بر گسترش هرچه بيشتر روابط دو كشور تأكيد كردند. يادداشت تفاهم تردد مرزي، همكاري در زمينه بهداشتي، همكاري هاي آموزشي، همكاري هاي وزارتخانه هاي دارايي دو كشور، همكاري نيروگاهي بر رودخانه ارس، همكاري هاي ريلي و هواپيمايي از جمله يادداشت تفاهم هايي بودند كه در اين سفر به تصويب مقامات عاليرتبه دو كشور رسيد.
اما سفر رئيس جمهوري آذربايجان به جمهوري اسلامي ايران، در حالي صورت مي گيرد كه هنوز دو مسأله رژيم حقوقي درياي خزر و حضور نظامي غرب در منطقه، از نكات دغدغه آميز و تأثيرگذار نزد نخبگان و محافل سياسي و رسانه اي در روابط بين دو كشور مي باشد.
برخي ديگر موضوع استقرار پايگاههاي نظامي آمريكا و اسرائيل در خاك جمهوري آذربايجان و نزديك مرزهاي جمهوري اسلامي ايران را يك مسأله مهمتر از اختلاف نظر ميان دو كشور بر سر درياي خزر مي دانند.
منازعه قره باغ ميان آذربايجان و ارمنستان، همراهي با برنامه هاي آمريكا در حمله به عراق و حمايت از تهاجم اين كشور عليه عراق، استفاده از ذخاير انرژي درياي خزر و راههاي انتقال آن به جهان خارج از ديگر مسائل مورد مناقشه منطقه اي بوده است كه روابط ايران و آذربايجان را با فراز و نشيب هاي متعددي در طول چندين سال اخير، همراه كرده است.
سفر الهام علي اف رئيس جمهوري آذربايجان با توجه به در نظر گرفتن تمامي اين شرايط و تهديدات اخير ايالات متحده عليه ايران، از جهات بسياري نمايانگر سياست حسن همجواري آذري ها به همراه سياستهاي واقع گرايانه همكاري هاي منطقه اي و دورانديشي برنامه ها و استراتژي هاي كلان و راهبردهاي اين كشور براي حفظ و تقويت منافع ملي و همكاري هاي منطقه اي مي باشد.
در واقع اين سفر نشان داد مقامات و برنامه ريزان دولت آذربايجان با در نظر گرفتن اوضاع منطقه اي و توجه به فاكتورهاي مهم و حياتي هويتي و فرهنگي در ادامه و بقاء همكاري هاي سياسي و امنيتي و فارغ از تمامي تهديدات و جو سازي هاي قدزت هاي بزرگ فرامنطقه اي، روابط ويژه خود را با كشورهاي منطقه، بويژه همسايگان در چارچوب منافع و امنيت ملي پيگيري خواهند كرد.
انتشار بيانيه مطبوعاتي مشترك ايران و جمهوري آذربايجان كه پس از امضاي 9 سند همكاري بين دو كشور و بر مبناي اعلام آمادگي جهت ايجاد تحرك جديد در روابط دوستانه بر اساس برابري، اعتماد متقابل، مشاركت و همكاري هاي همه جانبه در تمام ابعاد سياسي، اقتصادي، اجتماعي امنيتي منتشر شد، بيش از همه چيز حاكي از آن است كه اتفاق نظر مشتركي كه ميان ارزش ها، هنجارها و فرهنگ هاي غني دو كشور از يكسو و از طرف ديگر حول منافع و امتيازات ملي و منطقه اي بوجود آمده، سياستمداران دو كشور را جهت تعميق بيشتر علايق، روابط و مبادلات دو طرفه فعال نموده است.
درك مشترك و متقابل از مفاهيم مختلف داخلي و بين المللي و دور انديشي لازم و فهم متناسب ساختارها و موقعيت ژئواستراتژيكي و ژئوپليتيكي منطقه توسط مجريان سياست خارجي دو كشور، روح حاكم بر اين بيانيه مشترك مي باشد كه مي تواند در دراز مدت با تكيه بر برنامه ريزي ها و سياست هاي مبتني بر اين تفاهم مشترك، اهداف ملي، منطقه اي و فرا منطقه اي دو كشور را تضمين سازد.
در شرايط كنوني بين المللي و منطقه اي، زمينه مساعدي براي گسترش مناسبات بين ايران و آذربايجان بوجود آمده است و هر دو كشور مي توانند با اتخاذ موضع سازنده و شفاف درباره مسائل حساس و مورد علاقه خود و حل آنها بدون مداخله بيگانگان، اعتماد متقابل را بار ديگر به راهروهاي سياست خارجي باز گردانند.
ابعاد همكاري بين ايران و جمهوري آذربايجان را مي توان در زمينه هاي همكاري در بخش هاي سياسي و امنيت منطقه و عرصه جهاني، گسترش همكاري تجاري و اجراي طرحهاي مشترك اقتصادي به ويژه در امر برق و گاز، مشاركت در طرحهاي سه جانبه راهسازي و خطوط انتقال برق ايران، روسيه و آذربايجان براي اتصال كريدور شمال-جنوب و ساير طرحهاي حمل و نقل بين المللي افزايش و گسترش داد.
به نظر مي رسد اينك با سفر الهام علي اف رئيس جمهوري آذربايجان به ايران و نگاه مثبت وي به روابط دو جانبه و امضاي اسناد جديد همكاري ونيز با توجه به نگاه مثبت ديرينه جمهوري اسلامي ايران مبتني بر حسن همكاري هاي متقابل در ابعاد مختلف ملي، منطقه اي و بين المللي، جهش قابل توجهي را در روند مناسبات و روابط دو كشور مشاهده خواهيم كرد. ضمن آنكه توجه به اين نكته حائز اهميت است كه تجربيات انزواگرايانه آذربايجان در مقطعي خاص نسبت به همسايگان و منطقه همراه با نگاه بيروني براي حل مشكلات داخلي و خارجي هيچگاه حلال مشكلات و مسائل مختلف اين كشور نبوده و سياستمداران اين كشور را بر آن داشته تا پاسخي در خور و شايسته به سياستهاي منطقي و مسالمت آميز جمهوري اسلامي ايران جهت توسعه هرچه بيشتر همكاري ها ي متقابل دو كشور كه مبتني بر تأمين و تداوم منافع دو جانبه مي باشد، بدهند.
علاوه بر اين به نظر مي رسد گسترش روابط دو كشور، تأثير مثبت و مطلوبي بر حل مسالمت آميز بحران قره باغ و بطور كلي كنترل و مهار بحرانهاي منطقه قفقاز خواهد گذاشت و زمينه نزديكي ديدگاه دو كشور ارمنستان و آذربايجان را فراهم خواهد كرد. اين ويژگي، اثرات منطقه اي روابط دو كشور ايران و آذربايجان را پديدار مي كند.

نویسنده: علي آدمي
ماهنامه شماره 2- مرداد 1384
 
کد مطلب: 1164